Hải Phòng xây "lá chắn" từ sớm trước những cơn bão khó lường

MTXD - Không đợi thiên tai xảy ra mới ứng phó, Hải Phòng đang từng bước xây dựng năng lực chống chịu cho hạ tầng và cộng đồng trước những rủi ro ngày càng khó lường của biến đổi khí hậu. Từ lực lượng tại chỗ, công nghệ giám sát đến đầu tư hạ tầng phòng chống thiên tai, thành phố cảng đang hình thành một "lá chắn" nhiều tầng nhằm giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm đà phát triển trong tương lai.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục QLTNN, Công ty MTNHH MTV  KTCTTL Hải Dương kiểm tra các công trình, trạm bơm tiêu thoát nước trước mùa mưa bão

Khi những kịch bản cũ không còn phù hợp

Là địa phương ven biển với hệ thống sông ngòi dày đặc, nhiều khu vực thấp trũng và tốc độ đô thị hóa cao, Hải Phòng luôn nằm trong nhóm địa phương chịu nhiều tác động của thiên tai. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hiện nay không chỉ là số lượng bão hay mưa lớn, mà là việc các hiện tượng thời tiết cực đoan đang diễn biến ngày càng bất thường, khiến những kịch bản ứng phó truyền thống đứng trước nhiều thách thức.

Năm 2025, Hải Phòng chịu ảnh hưởng trực tiếp của 6 cơn bão, áp thấp nhiệt đới cùng nhiều đợt nắng nóng, mưa lớn và dông lốc. Riêng hoàn lưu bão số 10 đã làm 11 người bị thương, 281 nhà ở và công trình bị hư hỏng. Tổng thiệt hại do thiên tai trong năm ước khoảng 32 tỷ đồng.

Đối với Hải Phòng - trung tâm kinh tế biển, đầu mối logistics và cửa ngõ giao thương quan trọng của khu vực phía Bắc - mỗi rủi ro thiên tai không chỉ ảnh hưởng đến đời sống dân sinh mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, lưu thông hàng hóa và tăng trưởng kinh tế.

Thực tế đó đòi hỏi công tác phòng chống thiên tai phải thay đổi theo hướng chủ động hơn. Từ ứng phó với từng sự cố đơn lẻ, Hải Phòng đang từng bước chuyển sang tư duy quản trị rủi ro, xây dựng khả năng chống chịu lâu dài cho đô thị trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.

Xây "lá chắn" nhiều tầng trước thiên tai

Giải pháp đầu tiên được Hải Phòng lựa chọn là củng cố năng lực ứng phó ngay từ cơ sở. Toàn bộ 114 xã, phường, đặc khu đã xây dựng phương án phòng chống thiên tai; hơn 20.700 thành viên đội xung kích cấp xã cùng lực lượng phòng thủ dân sự các cấp được tổ chức, kiện toàn và sẵn sàng xử lý tình huống ngay từ giờ đầu.

 Hải Phòng đã tập trung gia cố các đê xung yếu trước mùa mưa bão

Bên cạnh nguồn nhân lực tại chỗ, thành phố đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý rủi ro thiên tai. Hệ thống quan trắc tự động, camera giám sát, thiết bị đo mưa, flycam và các nền tảng dữ liệu số đang từng bước nâng cao hiệu quả dự báo, cảnh báo và chỉ huy điều hành.

Nếu lực lượng và công nghệ tạo nên năng lực phản ứng nhanh, thì cộng đồng chính là lớp phòng vệ quan trọng nhất. Trong các đợt bão và áp thấp nhiệt đới, hàng nghìn lao động trên biển và người dân tại các khu vực có nguy cơ cao đã được rà soát, kêu gọi vào nơi an toàn theo các phương án được chuẩn bị từ trước.

Cách tiếp cận này cho thấy công tác phòng chống thiên tai không còn dừng ở việc xử lý hậu quả khi sự cố xảy ra, mà đang hướng tới mục tiêu giảm thiểu rủi ro ngay từ khâu chuẩn bị. Đó cũng là nền tảng để hình thành một "lá chắn" nhiều tầng, kết nối giữa hạ tầng, công nghệ, lực lượng tại chỗ và năng lực tự ứng phó của người dân.

Nâng sức chống chịu cho đô thị cảng biển

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác phòng chống thiên tai của Hải Phòng vẫn đứng trước không ít thách thức. Một số công trình hạ tầng còn tồn tại các điểm xung yếu; khả năng chống chịu của nhiều công trình dân sinh trước các hiện tượng thời tiết cực đoan còn hạn chế; công tác dự báo, cảnh báo vẫn có những sai số nhất định.

Đáng chú ý, tốc độ phát triển đô thị, công nghiệp và hệ thống cảng biển đang tạo thêm áp lực đối với hạ tầng phòng chống thiên tai. Nguy cơ ngập úng cục bộ, triều cường, nước biển dâng hay xâm nhập mặn không chỉ là vấn đề môi trường mà đã trở thành thách thức phát triển đối với một đô thị biển đang tăng trưởng nhanh.

Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao năng lực chống chịu của hạ tầng, các khu đô thị, khu công nghiệp và cộng đồng dân cư trước những rủi ro được dự báo sẽ ngày càng phức tạp hơn.

​Hải Phòng thường xuyên kiểm tra,nâng cấp các công trình thủy lợi

Chủ động cho những rủi ro của tương lai

Theo dự báo của cơ quan khí tượng, năm 2026 là giai đoạn ENSO chuyển pha từ La Nina sang trạng thái trung tính và có khả năng hình thành El Nino vào cuối năm. Dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều, song diễn biến cường độ và quỹ đạo được dự báo phức tạp hơn. Nguy cơ mưa lớn cục bộ, dông lốc, sạt lở đất, hạn hán và xâm nhập mặn vẫn hiện hữu.

Trước những kịch bản đó, Hải Phòng xác định tiếp tục kiện toàn hệ thống phòng thủ dân sự các cấp; xây dựng kế hoạch phòng chống thiên tai giai đoạn 2026-2030; cập nhật phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro; đồng thời ưu tiên đầu tư nâng cấp đê điều, hồ đập, công trình thủy lợi và các hạng mục phòng chống thiên tai trọng yếu.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tính bất định của thiên tai, khả năng chống chịu của đô thị sẽ trở thành một trong những thước đo quan trọng của năng lực quản trị địa phương. Với Hải Phòng, đầu tư cho phòng ngừa thiên tai không chỉ nhằm giảm thiểu thiệt hại trước mắt mà còn là đầu tư cho sự phát triển bền vững của thành phố cảng trong tương lai.

Một "lá chắn" vững chắc trước thiên tai không chỉ được tạo nên từ những công trình phòng hộ hay phương tiện cứu hộ hiện đại, mà còn từ sự chủ động của chính quyền, năng lực thích ứng của cộng đồng và tầm nhìn dài hạn trong quản trị rủi ro. Đó cũng là nền tảng để Hải Phòng tiếp tục phát triển ổn định trước những thách thức ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.

HOÀNG HƯƠNG- TRUNG KIÊN