Chủ động ứng phó trước nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng của El Nino

MTXD - Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, xây dựng phương án ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino, bảo đảm nước sinh hoạt và nhu cầu nước cho phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Công văn số 9694/VPCP-NN ngày 24/9/2026, truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng về chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino.

Chỉ đạo được đưa ra trên cơ sở báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino và các giải pháp ứng phó nhằm bảo đảm nước sinh hoạt, nhu cầu nước cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng.

Chủ động ứng phó trước nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng của El Nino (Ảnh minh họa).

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thường xuyên theo dõi, cập nhật tình hình thời tiết, thiên tai; chủ động triển khai các nhiệm vụ, giải pháp ứng phó với thiên tai và tác động của El Nino, không để ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh, đời sống Nhân dân và tăng trưởng.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao tăng cường công tác dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn; bổ sung các bản tin dự báo chuyên đề phục vụ điều tiết, vận hành hồ chứa thủy lợi, thủy điện, phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn, nhất là tại các khu vực có nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng, công bố kịch bản, phương án điều hòa, phân phối nguồn nước trên các lưu vực sông; trong đó lưu ý các khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Đồng thời, hướng dẫn các địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp với khả năng nguồn nước, hạn chế nguy cơ sản xuất vượt quá khả năng cung cấp của hệ thống thủy lợi.

Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động tích nước đối với các hồ chứa tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra hạn hán, thiếu nước. Việc tích nước phải gắn với bảo đảm an toàn hồ đập và phòng, chống lũ. Khi có dự báo, cảnh báo mưa lũ, các đơn vị quản lý hồ phải chủ động vận hành, hạ thấp mực nước phù hợp để tạo dung tích phòng lũ, bảo đảm an toàn công trình và khu vực hạ du; sau đó tiếp tục tích đủ nước vào cuối mùa lũ để phục vụ sinh hoạt và sản xuất.

Đối với khu vực đô thị, Bộ Xây dựng được giao chỉ đạo xây dựng phương án cấp nước an toàn theo các kịch bản nguồn nước khác nhau, nhất là đối với các công trình khai thác nước trực tiếp trên các lưu vực sông không có hồ điều tiết hoặc phụ thuộc vào nguồn nước từ các hồ chứa ở thượng lưu.

Phương án cấp nước cần tính đến kịch bản bất lợi do tác động của El Nino, bảo đảm khả năng cung cấp nước liên tục cho người dân và các hoạt động kinh tế - xã hội. Bộ Xây dựng đồng thời rà soát, thúc đẩy kết nối hạ tầng cấp nước giữa các khu vực và triển khai giải pháp giảm tỷ lệ thất thoát nước sạch.

Đối với các đô thị lớn và vùng đô thị trọng điểm tại Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ và Nam Bộ, cần chuẩn bị phương án tích trữ và cấp nước dự phòng, bảo đảm nguồn bổ sung khi xảy ra tình trạng thiếu nước kéo dài.

Cùng với đó, liên quan đến bảo đảm an ninh năng lượng, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương xây dựng phương án sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước về các hồ thủy điện trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, trong đó lưu ý khu vực Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Cần xây dựng phương án sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng (Ảnh minh họa).

Các đơn vị quản lý hồ thủy điện phải phối hợp chặt chẽ với chính quyền và người dân khu vực hạ du trong quá trình vận hành hồ chứa; tính toán việc điều tiết nước để vừa bảo đảm yêu cầu phát điện, an toàn công trình, vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của người dân và hoạt động sản xuất phía hạ du.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo, hướng dẫn người dân chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ và giảm diện tích canh tác tại những khu vực được dự báo không bảo đảm nguồn nước, đặc biệt là các khu vực nằm ngoài phạm vi cấp nước của hệ thống thủy lợi.

Các địa phương xây dựng phương án vận hành linh hoạt đối với các hồ chứa trên địa bàn; thường xuyên theo dõi diễn biến El Nino, mưa lũ và tình hình nguồn nước để quyết định thời điểm tích nước hoặc hạ mực nước hồ phù hợp, bảo đảm an toàn công trình, an toàn vùng hạ du, đáp ứng nhu cầu nước cho sản xuất và đời sống người dân.

Trong trường hợp thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng, các địa phương được yêu cầu tổ chức khai thác kết hợp hoặc luân phiên giữa nguồn nước mặt và nước dưới đất; rà soát khả năng nâng công suất các công trình cấp nước tập trung ở đô thị và nông thôn sử dụng nguồn nước dưới đất, chuẩn bị phương án huy động khi xảy ra hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng.

Khi nguồn nước không đáp ứng đủ nhu cầu, phải ưu tiên nước sinh hoạt và nước phục vụ các loại cây trồng có giá trị cao. Các địa phương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ, ngành liên quan xây dựng kịch bản nguồn nước, phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước trên các lưu vực sông khi dự báo nguồn nước ở trạng thái thiếu hoặc thiếu nghiêm trọng.

Lê Tuyên