Khởi tố đối tượng dựng “dự án ma” để biến khoản vay 20,5 tỷ thành món nợ gần 49 tỷ đồng

MTXD - Từ khoản vay 20,5 tỷ đồng, số tiền nợ phải thanh toán được đẩy lên 48,625 tỷ đồng thông qua những hợp đồng góp vốn vào một dự án bất động sản không có thật. Vụ án vừa bị khởi tố tại Đà Nẵng không chỉ phơi bày thủ đoạn cho vay lãi nặng mà còn cho thấy nguy cơ lợi dụng giao dịch dân sự và hoạt động tố tụng để hợp thức hóa những khoản tiền bất hợp pháp.
Ngày 14/11, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết vừa khởi tố vụ án, thi hành Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Trần Thị Hồng (sinh năm 1982, trú phường Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng) về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”.
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, Trần Thị Hồng bị cáo buộc nhiều lần cho bà N.T.H.L. (trú phường Hòa Cường) vay tiền trong khoảng thời gian từ tháng 6/2022 đến tháng 3/2023. Không chỉ các khoản vay riêng lẻ, những khoản tiền phát sinh từ các giao dịch làm ăn khác cũng được cộng vào nợ gốc để tiếp tục tính lãi.

Cơ quan Công an tiến hành khởi tố, bắt tạm giam bà Trần Thị Hồng về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”.

Đến ngày 9/3/2023, tổng số tiền gốc và lãi được xác định lên tới 20,5 tỷ đồng. Khi người vay gặp khó khăn trong việc thanh toán, một phương thức khác được đưa ra: Chuyển khoản nợ thành giao dịch góp vốn đầu tư bất động sản. Trần Thị Hồng biết gia đình bà L. có thửa đất rộng khoảng 6.000 m² tại khu vực đường Cách Mạng Tháng Tám, đứng tên người con trai là ông N.A.K. Tuy nhiên, khu đất đang có tranh chấp tại tòa án và không đủ điều kiện triển khai dự án như nội dung được đưa ra. Dù vậy, Trần Thị Hồng vẫn lập các hợp đồng, vi bằng góp vốn vào dự án mang tên “Trung tâm thương mại và căn hộ lưu trú”, yêu cầu bà L. và ông K. ký xác nhận. Một dự án bất động sản không có thật được đưa vào các giấy tờ giao dịch, trong khi bản chất khoản tiền thực tế vẫn là nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động vay mượn.
Thủ đoạn nâng khoản tiền phải thanh toán được thực hiện qua nhiều giai đoạn. Sau khoảng 6 tháng, khoản tiền 20,5 tỷ đồng được nâng lên 32 tỷ đồng dưới danh nghĩa “tiền chia cổ phần đợt 1”. Đến tháng 3/2024, con số tiếp tục tăng thành 48,625 tỷ đồng với lý do “bồi thường vi phạm thời hạn thanh toán”. Như vậy, chỉ trong khoảng một năm, khoản tiền phải thanh toán đã tăng thêm 28,125 tỷ đồng so với con số ban đầu. Khi người vay không còn khả năng thanh toán, Trần Thị Hồng tiếp tục sử dụng các hợp đồng góp vốn làm căn cứ khởi kiện tại TAND khu vực 1 – Đà Nẵng, yêu cầu buộc người vay thanh toán gần 49 tỷ đồng.
Theo kết quả điều tra ban đầu, qua đối chiếu lời khai, tài liệu, sao kê ngân hàng và dữ liệu điện tử, cơ quan chức năng xác định dự án nói trên hoàn toàn không có thật. Những khoản tiền được ghi nhận dưới danh nghĩa chia cổ phần và bồi thường vi phạm hợp đồng thực chất là tiền lãi phát sinh từ hoạt động cho vay. Cơ quan điều tra xác định mức lãi suất cho vay lên tới 112,195%/năm và 103,9%/năm, với tổng số tiền thu lợi bất chính là 24,025 tỷ đồng. 
Điểm đáng chú ý của vụ án không chỉ nằm ở mức lãi suất vượt xa giới hạn pháp luật, mà còn ở cách thức biến khoản vay thành những nghĩa vụ tài chính mang danh nghĩa đầu tư, cổ phần và bồi thường hợp đồng.
Theo Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, lãi suất vay do các bên thỏa thuận thông thường không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay. Trong khi đó, Điều 201 Bộ luật Hình sự quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi cho vay lãi nặng khi đáp ứng các điều kiện luật định. Đặc biệt, việc sử dụng những hợp đồng có dấu hiệu giả tạo để khởi kiện, yêu cầu thanh toán khoản tiền gần 49 tỷ đồng đặt ra vấn đề đáng quan tâm về tính trung thực trong giao dịch dân sự và trách nhiệm kiểm tra, đánh giá chứng cứ trong quá trình giải quyết tranh chấp. Bởi lẽ, tên gọi của một hợp đồng không thể quyết định bản chất thực sự của giao dịch. Một khoản tiền được ghi là góp vốn, chia cổ phần hay bồi thường vẫn cần được xem xét từ nguồn gốc hình thành, dòng tiền và mục đích thực tế của các bên.
Vụ việc tại Đà Nẵng cũng là lời cảnh báo về những thủ đoạn ngày càng tinh vi trong hoạt động cho vay lãi nặng. Khi những hợp đồng được dựng lên để che đậy khoản vay, người vay không chỉ phải đối mặt với sức ép tài chính mà còn có nguy cơ bị đẩy vào những tranh chấp pháp lý phức tạp. 

ĐÌNH HIỆP