Sửa Luật Đất đai: Đề xuất thu hồi đất nếu quá 60 tháng không đưa vào sử dụng

MTXD - Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, trong đó đề xuất thu tiền lũy tiến đối với đất thực hiện dự án nhưng không sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Quá 60 tháng, nếu chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi.

Bổ sung quy định về việc thu hồi đất không sử dụng

Về thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai, do chấm dứt việc sử dụng đất, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa đến tính mạng con người hoặc không có khả năng tiếp tục sử dụng, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi kế thừa các trường hợp đã được quy định tại Luật Đất đai năm 2024. Đồng thời, dự thảo bổ sung trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo bản án, quyết định của Tòa án.

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề xuất thu tiền lũy tiến đối với đất thực hiện dự án đầu tư không sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng (Ảnh minh họa).

Đáng chú ý, theo tinh thần Nghị quyết số 21 của Trung ương về việc làm cho tình trạng găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ, dự thảo hoàn thiện quy định thu hồi đất do vi phạm đối với trường hợp đất để thực hiện dự án đầu tư nhưng không sử dụng hoặc chậm sử dụng. Theo đó, Nhà nước sẽ thu một khoản tiền lũy tiến hằng năm, tăng dần theo thời gian không sử dụng đất hoặc chậm sử dụng đất. Trường hợp quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.

Dự thảo cũng tách bạch trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai nhưng được xem xét, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với trường hợp Nhà nước thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai.

Đề xuất bổ sung một số trường hợp thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, công cộng

So với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo không quy định chi tiết về trình tự, thủ tục thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm, cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất; thông báo thu hồi đất và việc chấp hành quyết định thông báo thu hồi đất; trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, quản lý, khai thác, sử dụng quỹ đất thu hồi.

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề xuất bổ sung một số trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (Ảnh minh họa).

So với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo giữ nguyên các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đã được quy định trong Luật Đất đai; đồng thời luật hóa 1 trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại Nghị quyết số 254/2025 của Quốc hội.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh để làm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn; trung tâm sát hạch và cấp giấy phép lái xe; nhà khách để đáp ứng các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Đối với phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, dự thảo bổ sung trường hợp thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách.

Cơ quan soạn thảo cũng rà soát, sửa đổi, bổ sung một số trường hợp thu hồi đất để thống nhất với pháp luật chuyên ngành, lĩnh vực. Cụ thể, dự thảo bổ sung các trường hợp thu hồi đất thực hiện dự án công cộng như cơ sở đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp, bảo tồn thiên nhiên, công trình đê điều, hành lang bảo vệ đê điều mà phải thu hồi đất, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và thống nhất với pháp luật chuyên ngành.

Dự thảo cũng quy định thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; thu hồi đất thực hiện dự án phát triển kinh tế như xây dựng trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50ha, dự án sản xuất, chế biến nông - lâm - thủy sản...

Qua đó, dự luật bao quát các trường hợp thu hồi đất để thực hiện các dự án hạ tầng, phát triển kinh tế, chỉnh trang đô thị - nông thôn, an sinh xã hội và tổ chức lại không gian phát triển. Việc này vẫn bảo đảm nguyên tắc chỉ thu hồi đất trong trường hợp thật sự cần thiết vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Theo cơ quan soạn thảo, để thuận tiện cho quá trình tổ chức thực hiện, dự luật nhóm các trường hợp thu hồi đất thành 6 nhóm gồm: xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp; xây dựng công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật; dự án phục vụ chính sách an sinh xã hội; thực hiện dự án phát triển kinh tế, dự án xây dựng, chỉnh trang đô thị, nông thôn; thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; thực hiện dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của pháp luật.

Trường hợp thu hồi đất để thực hiện dự án, công trình vì lợi ích quốc gia, công cộng không thuộc các trường hợp nêu trên, Quốc hội sửa đổi, bổ sung các trường hợp thu hồi đất theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Anh Tiến