Ai cung cấp văn bản của Sở Văn hóa,Thể thao & Du lịch Lâm Đồng cho trang “Bóc Phốt Nhà Báo”?

MTXD - Trong khi Chính phủ đang yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh công khai thông tin, số hóa và làm sạch dữ liệu đất đai nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý nhà nước, trên mạng xã hội xuất hiện một văn bản của cơ quan chuyên môn tại Lâm Đồng lại cho rằng công văn đề nghị cung cấp thông tin của Tạp chí Điện tử Môi trường Xây dựng có "dấu hiệu vượt ngoài phạm vi tôn chỉ, mục đích". Người đăng tải văn bản lên mạng xã hội với thái độ cợt nhả, “phán xét” khiến dư luận bức xúc.

Ngày 30/6/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành Văn bản số 10282/UBND-NNMT giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND xã Bảo Lâm 5 cùng các đơn vị liên quan nghiên cứu, cung cấp thông tin theo đề nghị của Tạp chí Điện tử Môi trường Xây dựng liên quan đến vụ việc xây dựng nhà yến tại xã Bảo Lâm 5.

Đây là trình tự xử lý bình thường đối với một đề nghị cung cấp thông tin phục vụ hoạt động báo chí. Trong văn bản chỉ đạo, UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan chuyên môn phối hợp trả lời, đồng thời bảo đảm thông tin chính xác, đúng quy định pháp luật. Không có nội dung nào kết luận công văn của Tạp chí là không phù hợp hoặc vượt quá phạm vi hoạt động.

Tuy nhiên, tại văn bản trả lời sau đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận định rằng nội dung đề nghị cung cấp thông tin của Tạp chí "có dấu hiệu vượt ngoài phạm vi thông tin chuyên ngành theo tôn chỉ, mục đích", từ đó đề nghị cơ quan đầu mối xem xét việc cung cấp thông tin theo quy định.

Nhận định này đang làm phát sinh nhiều ý kiến khác nhau.

Điều đầu tiên cần phân biệt là công văn đề nghị cung cấp thông tin không phải là một tác phẩm báo chí.

Theo quy định của Luật Báo chí và Nghị định số 244/2026/NĐ-CP quy định việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, cơ quan báo chí có quyền gửi văn bản đề nghị cơ quan nhà nước cung cấp thông tin thuộc phạm vi quản lý để phục vụ hoạt động nghiệp vụ. Đây là một bước trong quá trình thu thập tài liệu, xác minh thông tin trước khi quyết định có đăng tải hay không.

Do đó, việc một tạp chí gửi công văn yêu cầu làm rõ một vụ việc không đồng nghĩa với việc tạp chí đã đăng tải nội dung vượt tôn chỉ.

Đáng chú ý hơn, nội dung mà Tạp chí Môi trường Xây dựng đề nghị cung cấp thông tin lại tập trung vào những vấn đề gắn trực tiếp với lĩnh vực đất đai và xây dựng.

Theo hồ sơ phản ánh, công trình nhà yến được xây dựng trên diện tích đất trồng cây lâu năm (CLN), kéo theo hàng loạt vấn đề cần được cơ quan quản lý giải thích như: Việc sử dụng đất có đúng mục đích hay không; công trình có thuộc trường hợp phải chuyển sang loại đất "nông nghiệp khác"; có giấy phép xây dựng hay không; quá trình quản lý trật tự xây dựng được thực hiện như thế nào.

Đây đều là các nội dung thuộc phạm vi quản lý nhà nước về đất đai, quy hoạch, xây dựng và môi trường - những lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ với chức năng, tôn chỉ của một tạp chí chuyên ngành về môi trường xây dựng.

Không chỉ dừng lại ở hiện trạng công trình, hồ sơ còn phản ánh nguồn gốc pháp lý của khu đất đang tồn tại nhiều ý kiến khác nhau. Ở góc độ chuyên môn báo chí, đây là chuỗi thông tin có quan hệ nhân quả với nhau, chứ không phải hai vụ việc tách biệt.

Tạp chí Môi trường Xây dựng đi tìm hiểu về công trình xây dựng trên đất trồng cây lâu năm để viết bài phản biện chính sách thì sai tôn chỉ ?

Một điểm đáng chú ý khác là văn bản của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chưa chỉ ra cụ thể nội dung nào trong công văn đề nghị cung cấp thông tin là vượt tôn chỉ.

Văn bản chỉ sử dụng cụm từ "có dấu hiệu vượt ngoài phạm vi thông tin chuyên ngành", nhưng chưa phân tích căn cứ để xác định dấu hiệu đó, cũng không đối chiếu với từng nội dung trong giấy phép hoạt động báo chí của Tạp chí Điện tử Môi trường Xây dựng.

Trong khi đó, Luật Báo chí quy định báo chí có nhiệm vụ phản ánh trung thực đời sống xã hội, phát hiện, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời thực hiện chức năng giám sát xã hội trong phạm vi hoạt động của mình. Luật cũng không quy định một cơ quan báo chí chuyên ngành chỉ được tiếp cận những vấn đề thuần túy của một lĩnh vực duy nhất nếu vụ việc có tính chất liên ngành.

Thực tế quản lý hiện nay cho thấy nhiều vụ việc liên quan đến đất đai, xây dựng, môi trường, tài nguyên hay quy hoạch luôn có sự giao thoa giữa nhiều lĩnh vực pháp luật. Nếu tách rời từng nội dung để đánh giá tôn chỉ một cách cơ học thì rất khó phản ánh đầy đủ bản chất của vụ việc.

Điều khiến dư luận băn khoăn không phải là việc cơ quan quản lý có quyền xem xét phạm vi hoạt động của cơ quan báo chí, mà là liệu việc đánh giá tôn chỉ, mục đích của Tạp chí đã được nghiên cứu đầy đủ hay chưa. Khi Giấy phép hoạt động báo chí ghi nhận rõ chức năng tham gia tư vấn, phản biện chính sách và phổ biến pháp luật, thì việc coi một công văn đề nghị làm rõ căn cứ pháp lý trong quản lý đất đai, xây dựng là "vượt tôn chỉ" cần được giải thích bằng các căn cứ pháp luật và lập luận cụ thể, thay vì chỉ nêu kết luận.

Trong bối cảnh Chính phủ đang yêu cầu các địa phương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa và làm sạch dữ liệu đất đai, tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý tài nguyên, việc báo chí đặt câu hỏi, đề nghị cơ quan quản lý cung cấp thông tin để làm rõ những nội dung người dân phản ánh cũng có thể được xem là một hoạt động góp phần thúc đẩy tính minh bạch trong quản trị công.

Vì vậy, thay vì dừng lại ở nhận định "có dấu hiệu vượt tôn chỉ", dư luận kỳ vọng các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục làm rõ các nội dung mà báo chí và người dân quan tâm bằng những căn cứ pháp lý cụ thể. Điều đó không chỉ góp phần giải quyết dứt điểm vụ việc, mà còn bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và củng cố niềm tin của người dân đối với hoạt động của các cơ quan công quyền.

Một tình tiết khác cũng đang thu hút sự quan tâm là Văn bản số 3580/SVHTTDL-QLTTBCXB của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng không phải do Tạp chí Điện tử Môi trường Xây dựng nhận được từ cơ quan ban hành, mà tòa soạn chỉ biết đến sự tồn tại của văn bản này khi nội dung được đăng tải trên một tài khoản Facebook mang tên "Bóc Phốt Nhà Báo". Điều này đặt ra nhiều câu hỏi về quy trình quản lý, phát hành và bảo mật văn bản hành chính của cơ quan nhà nước.

Theo Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, Luật Lưu trữ và các quy định về quản lý văn bản hành chính, văn bản sau khi được ký ban hành phải được gửi đúng đối tượng, đúng danh sách nơi nhận và theo đúng trình tự phát hành. Trong trường hợp văn bản chưa được gửi hoặc bên nhận chưa tiếp cận được văn bản nhưng nội dung đã xuất hiện công khai trên mạng xã hội, cần làm rõ nguồn phát tán và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.

Đáng chú ý hơn, nội dung văn bản đăng tải trên mạng xã hội không đơn thuần là thông tin trao đổi nghiệp vụ giữa các cơ quan hành chính mà còn chứa nhận định đánh giá rằng công văn đề nghị cung cấp thông tin của một cơ quan báo chí có "dấu hiệu vượt ngoài tôn chỉ, mục đích". Đây là nhận định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, hình ảnh và hoạt động nghề nghiệp của cơ quan báo chí nếu được lan truyền rộng rãi trước khi chính cơ quan báo chí đó được biết hoặc có cơ hội giải trình.

Nếu có cá nhân trong cơ quan nhà nước hoặc đơn vị được nhận văn bản tự ý cung cấp văn bản nội bộ cho mạng xã hội nhằm mục đích tạo dư luận, gây ảnh hưởng đến tổ chức báo chí thì hành vi này cần được kiểm tra. Trong trường hợp việc phát tán không đúng quy định làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức hoặc cá nhân thì tùy tính chất, mức độ có thể phát sinh trách nhiệm kỷ luật, trách nhiệm hành chính, thậm chí trách nhiệm dân sự nếu gây thiệt hại.

Vì vậy, bên cạnh việc làm rõ nội dung chuyên môn của Văn bản số 3580/SVHTTDL-QLTTBCXB, dư luận cũng có cơ sở để đề nghị UBND tỉnh Lâm Đồng kiểm tra quy trình phát hành văn bản, xác định văn bản đã được gửi cho những đơn vị nào, thời điểm phát hành, thời điểm Tạp chí Điện tử Môi trường Xây dựng thực tế nhận được văn bản (nếu có), đồng thời làm rõ bằng cách nào văn bản lại xuất hiện trước trên mạng xã hội. Việc làm rõ quy trình này không chỉ bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động hành chính mà còn góp phần bảo vệ nguyên tắc khách quan, công bằng trong quan hệ giữa cơ quan nhà nước và cơ quan báo chí./.

Quốc Điệp – Quang Huy - Văn Hải