Đắk Lắk tăng tốc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai: Xóa “khoảng trắng” địa chính, dựng nền quản trị số

MTXD - Đắk Lắk đang bước vào giai đoạn tăng tốc trong công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, hoàn thiện hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai với mục tiêu xuyên suốt là “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật đơn thuần mà còn là nền tảng cốt lõi để tỉnh nâng cao hiệu lực quản lý đất đai, phục vụ quy hoạch, giải phóng mặt bằng, đấu giá đất, thu hút đầu tư và phát triển đô thị trong giai đoạn mới.

Theo tài liệu tổng hợp của tỉnh Đắk Lắk, quá trình triển khai hiện nay được đặt trên một khung pháp lý tương đối hoàn chỉnh, đồng bộ từ trung ương đến địa phương. Trọng tâm là Luật Đất đai 2024, Luật Đo đạc và Bản đồ 2018, cùng hàng loạt nghị định và thông tư hướng dẫn như Nghị định số 101/2024/NĐ-CP, Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, Thông tư số 09/2024/TT-BTNMT, Thông tư số 10/2024/TT-BTNMT, Thông tư số 25/2024/TT-BTNMT, Thông tư số 26/2024/TT-BTNMT. Song song đó là các văn bản chỉ đạo mang tính điều hành trực tiếp tại địa phương như Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 13/2/2026, Kế hoạch số 92/KH-UBND năm 2024 và Kế hoạch số 113/KH-UBND năm 2026 của UBND tỉnh Đắk Lắk, tạo hành lang pháp lý và áp lực tiến độ cho toàn bộ hệ thống.

Bức tranh hiện trạng cho thấy Đắk Lắk đã đạt được nhiều kết quả đáng chú ý nhưng vẫn còn không ít khoảng trống cần khẩn trương xử lý. Tổng diện tích tự nhiên đã được đo đạc cơ bản khép kín trên địa bàn tỉnh hiện đạt 1.809.980 ha, một con số cho thấy quy mô triển khai là rất lớn. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 17.441,3 ha chưa được đo đạc, lập bản đồ địa chính hoàn chỉnh. Đây là phần diện tích “trắng dữ liệu” tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, sai lệch ranh giới, khó khăn trong cấp giấy chứng nhận cũng như quản lý biến động.

Đáng chú ý, toàn tỉnh hiện đã có 102/102 xã, phường được thiết lập dữ liệu không gian địa chính, đạt tỷ lệ phủ kín 100% về mặt khung dữ liệu nền. Tuy vậy, việc hoàn thiện dữ liệu ở tầng sâu hơn vẫn là bài toán lớn. Hiện Đắk Lắk đang quản lý khoảng 3,68 triệu thửa đất có dữ liệu không gian, nhưng mới có khoảng 2,08 triệu thửa hoàn thiện dữ liệu thuộc tính. Điều này đồng nghĩa gần 1,6 triệu thửa đất vẫn đang thiếu hoặc chưa đồng bộ thông tin pháp lý, hiện trạng sử dụng, chủ sử dụng hoặc lịch sử biến động.

Một chỉ số quan trọng khác là mức độ liên kết dữ liệu. Tỉnh đã thiết lập được khoảng 1,34 triệu thửa đất liên kết đầy đủ giữa không gian và thuộc tính, tương ứng với hơn 1 triệu hồ sơ quét, đạt tỷ lệ đồng bộ khoảng 64,4%. Tuy nhiên, phía sau con số này vẫn còn khoảng 738.000 thửa đất cần tiếp tục làm sạch dữ liệu để loại bỏ sai lệch, trùng lặp hoặc thiếu thông tin; đồng thời khoảng 690.000 trường hợp cần được đối soát với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia nhằm xác thực chính xác chủ sử dụng đất.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, đây là giai đoạn quan trọng nhất trong tiến trình chuyển đổi từ quản lý hồ sơ giấy sang quản lý số hóa toàn diện. Quy trình công việc đã được tỉnh xác lập theo chuỗi gồm 5 bước liên hoàn: Đo đạc và lập bản đồ địa chính; đăng ký đất đai và lập hồ sơ địa chính; số hóa hồ sơ và chuẩn hóa dữ liệu thuộc tính; kết nối chia sẻ với dữ liệu dân cư và quy hoạch; cập nhật biến động và vận hành cơ sở dữ liệu đất đai “sống”. Điểm cốt lõi là phải gắn chặt giữa dữ liệu bản đồ, dữ liệu thuộc tính, hồ sơ quét và xác thực chủ sử dụng để tránh tình trạng dữ liệu rời rạc, không thể khai thác.

Trong năm 2026, Đắk Lắk xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là tiếp tục đo bổ sung các khu vực chưa khép kín nhằm hoàn thiện 17.441,3 ha còn lại. Đồng thời, tỉnh sẽ tập trung làm sạch dữ liệu thửa đất, hoàn thiện hồ sơ quét, xác thực chủ sử dụng đất với dữ liệu dân cư, tích hợp kiểm kê đất đai, viễn thám và GIS. Cùng với đó là mục tiêu liên thông thủ tục hành chính đất đai theo quy trình trực tuyến toàn trình và duy trì cập nhật biến động hằng ngày, hướng đến xây dựng một hệ thống dữ liệu có khả năng “sống”, tức cập nhật liên tục theo thực tế.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đối diện hàng loạt rủi ro hiện hữu. Trong đó nổi bật là tình trạng sai ranh, sai chủ, sai loại đất; hồ sơ giấy phân tán, thiếu hồ sơ quét; dữ liệu địa chính chưa đồng bộ với quy hoạch và dân cư; cập nhật biến động chậm; nguy cơ mất an toàn dữ liệu. Đây là những vấn đề có thể làm suy giảm giá trị pháp lý của toàn bộ hệ thống nếu không xử lý triệt để.

Để khắc phục, tỉnh Đắk Lắk đang đưa ra nhóm giải pháp đồng bộ gồm tổ kỹ thuật cấp tỉnh và khu vực để xử lý vướng mắc; xây dựng bảng điều hành dữ liệu theo tuần, theo tháng; tổ chức đối soát dữ liệu địa chính với dữ liệu kiểm kê và viễn thám; tích hợp hệ thống GIS dùng chung toàn tỉnh; đồng thời siết chặt phân quyền khai thác và bảo mật dữ liệu.

Một thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh trong toàn bộ chương trình là: “Không có bản đồ địa chính chuẩn thì không có hồ sơ địa chính chuẩn; không có hồ sơ địa chính chuẩn thì không có cơ sở dữ liệu đất đai sống.” Đây không chỉ là một nguyên lý kỹ thuật mà còn là lời cảnh báo về chất lượng quản trị. Bởi trong bối cảnh Luật Đất đai 2024 đã có hiệu lực, nếu dữ liệu không đầy đủ và chính xác, mọi quyết định quy hoạch, thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng hay đấu giá đất đều có thể phát sinh hệ lụy pháp lý.

Với mốc thời gian triển khai trọng tâm từ tháng 4/2026 đến tháng 12/2026, Đắk Lắk đang đứng trước cơ hội lớn để hoàn thiện một nền tảng quản trị đất đai hiện đại, minh bạch và đồng bộ. Khi cơ sở dữ liệu đất đai thực sự vận hành “sống”, đây sẽ là cú hích quan trọng giúp tỉnh tăng tốc phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng quy hoạch và mở rộng không gian thu hút đầu tư trong những năm tới./.

Việt Hồng