Đề xuất dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng, thúc đẩy phát triển công trình xanh

MTXD - Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng. Chính sách được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy phát triển công trình xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính.

Việc đề xuất dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng góp phần thúc đẩy phát triển công trình xanh, giảm phát thải.

Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Nghị định số 30/2026/NĐ-CP và các chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng trưởng xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Theo Bộ Xây dựng, hiện chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định thống nhất danh mục vật liệu xây dựng phải thực hiện dán nhãn năng lượng. Trong khi đó, nhiều loại vật liệu như kính, vật liệu cách nhiệt, vật liệu bao che hay mái công trình có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cách nhiệt, làm mát, chiếu sáng và mức tiêu thụ năng lượng trong suốt vòng đời công trình.

Vì vậy, dự thảo đề xuất quy định cụ thể các nhóm sản phẩm phải dán nhãn năng lượng trên cơ sở mức độ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng năng lượng của công trình, khả năng thử nghiệm và điều kiện thực tế của doanh nghiệp. Lộ trình áp dụng cũng được xây dựng theo từng nhóm sản phẩm nhằm bảo đảm tính khả thi, hạn chế tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đối với từng nhóm vật liệu, dự thảo quy định các chỉ tiêu năng lượng cần công bố như hệ số dẫn nhiệt, hệ số truyền nhiệt, hệ số thu nhiệt mặt trời, chỉ số phản xạ bức xạ mặt trời... cùng phương pháp thử tương ứng. Việc chuẩn hóa các chỉ tiêu này sẽ tạo cơ sở thống nhất để đánh giá hiệu quả năng lượng của sản phẩm, giúp thị trường minh bạch hơn và tạo điều kiện để chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế lựa chọn vật liệu phù hợp.

Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo lựa chọn cơ chế tự công bố kết quả dán nhãn năng lượng kết hợp hậu kiểm. Theo đó, doanh nghiệp được tự công bố kết quả trên cơ sở thử nghiệm của các tổ chức đủ điều kiện và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ, kết quả thử nghiệm cũng như thông tin công bố. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ tăng cường hậu kiểm thông qua kiểm tra định kỳ, đột xuất hoặc lấy mẫu khi cần thiết.

Bên cạnh đó, thông tin về nhãn năng lượng sẽ được công khai thông qua mã QR hoặc địa chỉ tra cứu điện tử, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng, tổ chức thử nghiệm, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu trong quá trình thực hiện và quản lý nhãn năng lượng.

Theo các chuyên gia, dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng là xu hướng đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm thúc đẩy sử dụng vật liệu có hiệu suất năng lượng cao và giảm phát thải trong lĩnh vực xây dựng. Trong bối cảnh các công trình chiếm tỷ trọng lớn trong tổng mức tiêu thụ năng lượng, việc minh bạch thông tin về hiệu quả năng lượng của vật liệu không chỉ hỗ trợ người tiêu dùng đưa ra lựa chọn phù hợp mà còn tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đối với Việt Nam, khi nhu cầu phát triển công trình xanh và công trình tiết kiệm năng lượng ngày càng tăng, việc hình thành cơ chế dán nhãn năng lượng được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển trong thị trường vật liệu xây dựng. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý nhà nước mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường trong nước và quốc tế.

Việc công khai các thông số về hiệu quả năng lượng có lợi ích lớn đối với chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và người dân     (Nguồn: VTV).

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, việc ban hành Thông tư sẽ tạo hành lang pháp lý thống nhất để triển khai dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng trên phạm vi toàn quốc. Cơ chế tự công bố kết hợp hậu kiểm được kỳ vọng sẽ giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường, đồng thời vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý thông qua tăng cường giám sát và ứng dụng công nghệ số.

Về lâu dài, việc công khai các thông số về hiệu quả năng lượng sẽ giúp chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và người dân dễ dàng lựa chọn vật liệu phù hợp, góp phần giảm tiêu thụ năng lượng trong quá trình vận hành công trình. Đây cũng được xem là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh trong ngành xây dựng, hướng tới phát triển đô thị bền vững và thực hiện các cam kết về giảm phát thải của Việt Nam.

Lê Tuyên