Lâm Đồng: Bãi phế liệu quy mô lớn áp sát sông Đa Nhim, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm

MTXD - Một cơ sở tập kết, phân loại và đóng kiện phế liệu với khối lượng được phản ánh lên tới hàng trăm tấn đang tồn tại sát mép sông Đa Nhim, khu vực gần cầu P’ré, xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Hình ảnh thực tế cho thấy nhiều loại bao bì, nhựa phế thải và vật liệu hỗn hợp được chất thành đống lớn, một phần để ngoài trời...

Theo ghi nhận, cơ sở tập kết phế liệu nằm gần khu vực cầu P’Ré. Nhìn từ phía cầu, phía đối diện dòng nước là một cụm nhà xưởng dựng chủ yếu bằng khung thép, mái và vách tôn. Công trình nằm gần mép nước, phía trước và hai bên xuất hiện nhiều đống vật liệu, bao tải, ống nhựa cùng các loại phế thải hỗn hợp. Các bao tải, phế liệu và đường ống nằm rải rác trên phần đất dốc hướng xuống mặt nước. Một số vị trí gần như không có khoảng đệm cây xanh rõ ràng giữa khu vực chứa phế liệu và dòng sông.

Ảnh toàn cảnh cho thấy khu vực bờ sông phía trước cơ sở có dấu hiệu bị đào, xáo trộn và tập kết nhiều vật liệu.

Phía trong xưởng xuất hiện nhiều kiện nhựa đã được ép thành khối, bao tải chứa chai lọ, vỏ bao bì và vật liệu đã qua sử dụng. Nền khu vực bốc xếp có chỗ lầy, đọng nước, rác vụn nằm rải rác.Theo nội dung phản ánh, cơ sở đã hoạt động trong thời gian dài, tập kết lượng lớn vỏ chai nhựa, bao bì tổng hợp và các loại phế liệu khác.

Vấn đề đáng lưu ý nhất là vị trí của kho bãi nằm sát sông Đa Nhim. Với những cơ sở tập kết phế liệu ngoài trời, nước mưa có thể chảy qua các đống vật liệu, cuốn theo đất, bụi, mảnh nhựa, dầu mỡ hoặc chất bám còn sót lại trên bao bì rồi thoát ra khu vực xung quanh. Nếu không có nền chống thấm, rãnh thu gom và bể chứa phù hợp, nguy cơ nước chảy tràn thấm xuống đất hoặc đi trực tiếp vào nguồn nước mặt là vấn đề cần được kiểm soát.

Phía trong xưởng xuất hiện nhiều kiện nhựa đã được ép thành khối, bao tải chứa chai lọ, vỏ bao bì và vật liệu đã qua sử dụng

Đối với các loại chai lọ, bao bì từng chứa hóa chất, dầu nhớt, linh kiện điện tử, ắc quy hoặc thiết bị máy móc, việc phân loại càng phải được thực hiện chặt chẽ. Không phải mọi loại phế liệu đều là chất thải nguy hại, nhưng nếu cơ sở tiếp nhận lẫn các vật liệu có thành phần nguy hại mà không nhận diện, lưu giữ riêng và chuyển giao cho đơn vị có chức năng thì rủi ro ô nhiễm đất, nước có thể gia tăng.

Các loại túi ni-lông, dây nhựa, vỏ bao bì nhẹ cũng có khả năng bị gió cuốn hoặc bị nước mưa đưa xuống sông. Khi trôi theo dòng nước, rác nhựa có thể mắc tại các bụi cây, cửa cống, kênh dẫn hoặc tiếp tục phân rã thành những mảnh nhỏ, gây tác động lâu dài đối với hệ sinh thái.

Bên cạnh nguy cơ đối với nguồn nước, khối lượng lớn nhựa, bao bì, cao su và vật liệu dễ cháy được tập trung trong không gian dày đặc cũng đặt ra yêu cầu cao về phòng cháy, chữa cháy. 

Hình ảnh cho thấy đống phế liệu nằm gần nhà xưởng, hệ thống dây điện và cụm máy biến áp.

Trong trường hợp xảy ra hỏa hoạn, đám cháy từ nhựa và vật liệu tổng hợp có thể phát sinh lượng lớn khói, khí độc, đồng thời tạo ra nước chữa cháy lẫn tạp chất chảy xuống khu vực thấp. Do cơ sở nằm gần bờ sông, việc kiểm soát dòng nước sau sự cố càng cần được tính toán trong phương án ứng phó.

Việc tập kết phế liệu ngoài trời kéo dài còn có thể tạo ra các hốc và vật dụng đọng nước mưa, trở thành nơi phát sinh muỗi, côn trùng và chuột. Hoạt động bốc xếp, phân loại, ép kiện nếu thực hiện thường xuyên cũng có thể phát tán bụi, mảnh nhựa và tiếng ồn, ảnh hưởng đến khu dân cư và người lao động trực tiếp làm việc tại cơ sở.

Từ những hình ảnh hiện trường, cơ quan chức năng cần kiểm tra trước hết về nguồn gốc và mục đích sử dụng khu đất; ranh giới thực tế của cơ sở với hành lang bảo vệ nguồn nước; quy mô thu mua, lưu giữ và sơ chế phế liệu; hồ sơ môi trường; phương án thu gom nước mưa, nước thải; việc phân loại và quản lý chất thải nguy hại; điều kiện phòng cháy, chữa cháy cũng như an toàn điện, an toàn máy móc.

Đặc biệt, cần xác định cơ sở có lấn chiếm hoặc sử dụng phần đất thuộc phạm vi bảo vệ bờ sông hay không. Phần mái tôn, kho chứa, bãi tập kết và các đống phế liệu phải được đo đạc, đối chiếu với hồ sơ địa chính và mốc hành lang bảo vệ nguồn nước. Trường hợp có hoạt động san gạt, đào bờ hoặc làm thay đổi hiện trạng ven sông, cơ quan có thẩm quyền cần đánh giá nguy cơ sạt lở, cản trở thoát lũ và yêu cầu khắc phục.

Lợi ích của hoạt động tái chế chỉ được bảo đảm khi kho bãi đáp ứng yêu cầu về quy hoạch, môi trường, an toàn lao động và phòng cháy, chữa cháy

Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đặt ra trách nhiệm của cơ sở sản xuất, kinh doanh trong việc thu gom, lưu giữ và xử lý chất thải; hạn chế phát tán bụi, nước thải và các yếu tố có nguy cơ gây ô nhiễm. Tùy theo quy mô và loại hình hoạt động, cơ sở phải thực hiện thủ tục môi trường tương ứng, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ và việc vận hành các công trình bảo vệ môi trường.

Hoạt động thu gom, tái chế phế liệu có vai trò nhất định trong việc tận dụng tài nguyên và giảm lượng chất thải phải chôn lấp. Tuy nhiên, lợi ích của hoạt động tái chế chỉ được bảo đảm khi kho bãi đáp ứng yêu cầu về quy hoạch, môi trường, an toàn lao động và phòng cháy, chữa cháy. Việc để phế liệu tập trung với khối lượng lớn sát nguồn nước, không có biện pháp che chắn và thu gom rõ ràng sẽ làm phát sinh nhiều rủi ro cho môi trường và cộng đồng.

Có ảnh hưởng đến hành lang an toàn đường bộ không ?

Từ thực trạng được phản ánh tại khu vực cầu P’Ré, đề nghị UBND xã Đức Trọng và các cơ quan chuyên môn của tỉnh Lâm Đồng sớm tổ chức kiểm tra liên ngành, làm rõ tính pháp lý của cơ sở, phạm vi sử dụng đất, điều kiện môi trường và phòng cháy, chữa cháy. Nếu phát hiện vi phạm, cần yêu cầu di dời phế liệu khỏi khu vực không bảo đảm an toàn, thu gom toàn bộ rác rơi vãi, cải tạo nền kho, xây dựng hệ thống kiểm soát nước chảy tràn và khôi phục phần bờ sông bị tác động.

Việc kiểm tra, xử lý kịp thời không chỉ nhằm chấn chỉnh hoạt động của một cơ sở cụ thể mà còn góp phần bảo vệ sông Đa Nhim - nguồn nước có ý nghĩa quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt và hệ sinh thái của khu vực Đức Trọng cùng các địa bàn hạ lưu./.

Quốc Điệp – Việt Hồng