Đà Nẵng chủ động tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung vật liệu xây dựng cho công trình trọng điểm

MTXD - Ngày 04/11/2026, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 5074/QĐ-UBND về việc phê duyệt danh mục 10 khu vực khoáng sản không đấu giá quyền khai thác khoáng sản nhằm cung cấp vật liệu cho Dự án đầu tư xây dựng tổng thể Bến cảng container Liên Chiểu. Đây là động thái nhằm chủ động nguồn cung vật liệu xây dựng, đáp ứng yêu cầu triển khai một trong những dự án hạ tầng cảng biển có quy mô lớn và ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Bến cảng container Liên Chiểu được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối logistics quan trọng của miền Trung và Tây Nguyên, góp phần nâng cao năng lực vận tải hàng hóa, thu hút đầu tư và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu.

1. Đà Nẵng phê duyệt 10 khu vực khoáng sản không đấu giá phục vụ dự án bến cảng container Liên Chiểu

Danh mục 10 khu vực khoáng sản không đấu giá quyền khai thác khoáng sản gồm 09 khu vực cát sông và 01 khu vực cát ở cửa sông. Cụ thể gồm: Mỏ cát sông DX-BS04, Mỏ cát sông DX12 (xã Thu Bồn); Mỏ cát sông HA1 (xã Nam Phước và phường Điện Bàn); Mỏ cát sông HA1-1 (xã Nam Phước và phường Hội An); Mỏ cát sông HA2-1, Mỏ cát sông HA2-2 (phường Điện Bàn, phường Hội An Tây); Mỏ cát sông HA3-1, Mỏ cát sông HA3-2 (phường Hội An); Mỏ cát sông HA4-2 (phường Hội An, phường Hội An Đông và xã Nam Phước); Mỏ cát cửa sông Cu Đê 01 (phường Hải Vân).

Việc phê duyệt danh mục 10 khu vực nói trên được thực hiện sau khi thành phố xác định Dự án đầu tư xây dựng tổng thể Bến cảng container Liên Chiểu thuộc trường hợp được xem xét áp dụng cơ chế đặc thù về khai thác khoáng sản theo quy định của Luật Địa chất và khoáng sản.

Phối cảnh Bến cảng container Liên Chiểu.

Trước đó, ngày 25/9/2026, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 4346/QĐ-UBND về việc xác định dự án thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 1a Điều 55 Luật Địa chất và khoáng sản. Theo cơ chế này, việc cấp giấy phép khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng để cung cấp cho dự án có thể không phải căn cứ vào phương án quản lý về địa chất, khoáng sản theo khoản 2 Điều 12 của Luật.

Về quy mô, Dự án đầu tư xây dựng tổng thể Bến cảng container Liên Chiểu có tổng mức đầu tư khoảng 45.268 tỷ đồng, tương đương khoảng 2 tỷ USD. Dự án được quy hoạch gồm 8 bến container, tổng chiều dài cầu cảng khoảng 2.750 m, có khả năng tiếp nhận tàu container trọng tải đến 18.000 TEU, công suất thiết kế khoảng 5,7 triệu TEU/năm. Nhà đầu tư trúng thầu là liên danh Công ty Cổ phần Tập đoàn Hateco, Công ty TNHH Cảng biển Hateco và APM Terminals B.V.

Việc thành phố chủ động xác định nguồn cung cát từ nhiều khu vực khác nhau cho thấy quyết tâm tháo gỡ khó khăn về vật liệu xây dựng, bảo đảm tiến độ thi công và hạn chế nguy cơ phụ thuộc vào nguồn cung nhỏ lẻ, thiếu ổn định.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng Quyết định số 5074/QĐ-UBND mới là quyết định phê duyệt danh mục các khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Đây chưa phải là căn cứ để mặc nhiên xác định các doanh nghiệp đã được quyền khai thác tại toàn bộ 10 khu vực. Việc khai thác thực tế vẫn phải được thực hiện trên cơ sở giấy phép, phương án khai thác và các điều kiện pháp luật tương ứng.

Đặc biệt, việc phê duyệt danh mục không đồng nghĩa với việc cho phép khai thác không giới hạn về trữ lượng, công suất, thời gian, phạm vi hoặc mục đích sử dụng. Những nội dung này phải được xác định cụ thể trong hồ sơ và giấy phép của từng khu vực.

2. Những điểm tích cực từ quyết định của thành phố Đà Nẵng

Quyết định nói trên của thành phố Đà Nẵng có nhiều điểm tích cực. Thứ nhất, chủ động tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung vật liệu xây dựng cho công trình trọng điểm. Một trong những khó khăn thường gặp đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn là nhu cầu vật liệu xây dựng rất cao, trong khi nguồn cung tại chỗ có giới hạn, thủ tục cấp phép khai thác và tổ chức cung ứng có thể kéo dài.

Quyết định của UBND thành phố Đà Nẵng nhằm chủ động nguồn cung vật liệu xây dựng.

Đối với Bến cảng container Liên Chiểu, việc chủ động xác định 10 khu vực khoáng sản có thể tạo điều kiện thuận lợi trong việc xây dựng kế hoạch cung ứng vật liệu, giảm nguy cơ thiếu hụt cát trong quá trình thi công.

Đây là giải pháp có ý nghĩa thực tiễn, nhất là trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng giao thông, cảng biển và đô thị tại khu vực miền Trung cùng có nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng. Nếu được tổ chức thực hiện tốt, nguồn cung vật liệu ổn định sẽ góp phần hạn chế tình trạng tăng giá bất thường, khan hiếm vật liệu, gián đoạn thi công và phát sinh chi phí đầu tư.

Thứ hai, vận dụng cơ chế pháp luật đặc thù để rút ngắn thủ tục hành chính nhưng vẫn phải bảo đảm điều kiện khai thác. Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 147/2025/QH15, đã thiết lập cơ chế đặc thù nhằm bảo đảm nguồn vật liệu cho một số công trình, dự án quan trọng. Theo điểm d khoản 1a Điều 55, đối với công trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội thuộc thẩm quyền chấp thuận hoặc quyết định chủ trương đầu tư của chính quyền địa phương hoặc người có thẩm quyền, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể xem xét, quyết định cho phép không phải căn cứ phương án quản lý về địa chất, khoáng sản. Đồng thời, khoản 2 Điều 100 của Luật quy định khu vực khoáng sản được khoanh định không đấu giá trong trường hợp cần bảo đảm nguyên liệu, vật liệu cho các công trình, dự án thuộc các trường hợp được quy định tại khoản 1a Điều 55.

Việc Đà Nẵng vận dụng các quy định này thể hiện sự chủ động trong tổ chức thực hiện chính sách pháp luật, tạo điều kiện huy động nguồn lực tài nguyên phục vụ phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng cơ chế này chỉ tháo gỡ một số yêu cầu về quy hoạch, phương án quản lý và đấu giá theo trường hợp luật định, chứ không phải cơ chế miễn trừ toàn bộ thủ tục quản lý khoáng sản.

Thứ ba, phân bổ nguồn cung từ nhiều khu vực, giảm áp lực phụ thuộc vào một mỏ hoặc một địa bàn. Việc xác định 10 khu vực khoáng sản trải rộng tại các địa bàn thuộc khu vực sông Thu Bồn và cửa sông Cu Đê có thể tạo điều kiện đa dạng hóa nguồn cung. Về mặt tổ chức cung ứng, phương án này có thể giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong kế hoạch vận chuyển, điều phối vật liệu theo từng giai đoạn thi công, hạn chế nguy cơ phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý xây dựng phương án phân bổ sản lượng theo từng khu vực, kiểm soát khối lượng khai thác và đối chiếu với nhu cầu thực tế của công trình.

Tuy nhiên, hiệu quả của phương án này cần được đánh giá trên cơ sở khoảng cách vận chuyển, điều kiện giao thông thủy, chất lượng vật liệu, trữ lượng có thể khai thác và khả năng chịu tải của môi trường tại từng khu vực.

Thứ tư, tạo điều kiện tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và chủ đầu tư dự án. Việc xác định rõ mục đích sử dụng khoáng sản cho một dự án cụ thể giúp cơ quan quản lý có cơ sở xác định nhu cầu vật liệu, kế hoạch khai thác và phương án kiểm soát sản lượng. Nếu được tổ chức minh bạch, cơ chế này có thể giúp nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị được cấp phép trong toàn bộ quá trình từ khai thác, vận chuyển đến tiếp nhận và nghiệm thu vật liệu. Đồng thời, việc gắn nguồn khoáng sản với một công trình xác định cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác thanh tra, kiểm tra và truy xuất nguồn gốc khi phát sinh dấu hiệu vi phạm.

Thứ năm, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Bến cảng container Liên Chiểu được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối logistics quan trọng của miền Trung và Tây Nguyên, góp phần nâng cao năng lực vận tải hàng hóa, thu hút đầu tư và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu. Việc bảo đảm nguồn vật liệu hợp pháp cho dự án có ý nghĩa không chỉ đối với tiến độ xây dựng công trình mà còn đối với mục tiêu phát triển kinh tế dài hạn của thành phố.

Có thể thấy, nếu được thực hiện đúng quy định, quyết định phê duyệt 10 khu vực khoáng sản là một giải pháp tích cực, thể hiện sự linh hoạt trong điều hành và vận dụng chính sách pháp luật nhằm phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm.

ĐÌNH HIỆP