Thực trạng của ô nhiễm môi trường gây ảnh hưởng như thế nào?

MTXD - Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật.

Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường xuất phát từ các hành vi tác động xấu đến môi trường, gây ra những biết đổi các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường. Suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu tới con người và sinh vật.

Sự cố môi trường là tai biến hoặc rủi ro xảy ra trong quá trình hoạt động của con người hoặc biến đổi thất thường của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trưởng nghiêm trọng.

Các dạng ô nhiễm môi trường chính

Ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là sự có mặt của một số chất lạ, chất bị biến đổi thành phần khiến cho không khí mất đi sự trong lành, gây nên mùi khó chịu và có thể gây hạn chế tầm nhìn của con người.

Cần có nhiều biện pháp răn đe, xử lí nghiêm minh với hành vi xả thải gây ô nhiễm

Hiện nay, ô nhiễm đang trở thành vấn đề được toàn thế giới quan tâm chứ không còn là nỗi lo riêng của một quốc gia nào. Không khí ngày càng chuyển biến xấu gây ảnh hưởng rất nặng nề tới sức khỏe của con người và hệ sinh thái thiên nhiên. Nhất là tại các đô thị lớn, tình trạng ô nhiễm không khí càng nặng nề.  Nồng độ bụi mịn luôn có xu hướng tăng cao, đặc biệt là các khu vực có trục giao thông lớn, tuyến đường chính. Theo thống kê tại đô thị thì số ngày có giá trị bụi mịn vượt QCVN chiếm tỉ lệ rất cao. Bụi mịn đặc biệt nhiều vào những ngày không khí khô hoặc nhiệt độ thấp, gây tác hại rất lớn tới sức khỏe con người.

Không chỉ vậy, ô nhiễm không khí còn trở nên đáng lo ngại hơn tại các khu công nghiệp lớn. Nơi thường xuyên xả trực tiếp các khí độc hại ra ngoài môi trường.

Ô nhiễm nguồn nước

Môi trường nước bị ô nhiễm khi xuất hiện các chất lạ hoặc sự biến đổi tiêu cực của nước làm cho nguồn nước trở nên độc hại với sinh vật và con người. Ô nhiễm môi trường nước làm giảm độ đa dạng sinh vật và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người. Xét về độ nghiêm trọng thì ô nhiễm nước có tốc độ lây lan và nghiêm trọng hơn ô nhiễm đất.

Hiện nay môi trường nước tại các thành phố lớn, khu công nghiệp ngày càng bị ô nhiễm nặng nề bởi lượng chất xả thải lớn ra nguồn nước mặt. Hơn nữa, rất nhiều cơ sở sản xuất xả thải thẳng ra ngoài môi trường mà không thông qua xử lý chất thải đúng cách.

Tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số gây nên những áp lực nặng nề cho môi trường nước. Thậm chí có những con sông, hồ lớn “chết trắng” vì ô nhiễm.

Ô nhiễm đất

Ô nhiễm môi trường đất là hiện tượng suy thoái của lớp đất trên bề mặt do rác thải và sự suy kiệt tài nguyên gây nên. Các hoạt động của con người chính là tác động lớn nhất gây nên ô nhiễm đất.

Việt Nam những năm gần đây đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm đất nghiêm trọng. Với tốc độ gia tăng của các ngành công nghiệp, đô thị hóa cùng sự tăng lên chóng mặt của dân số khiến diện tích đất ngày càng bị thu hẹp, suy thoái và ô nhiễm.

Những hậu quả nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường

- Đối với kinh tế xã hội: Theo đó, ô nhiễm môi trường có thể gây ảnh hưởng đối với môi trường kinh tế – xã hội. Cụ thể:

Gây thiệt hại về kinh tế do nhiều bệnh tật, làm sức khoẻ con người suy giảm, ảnh hưởng lớn đến kinh tế mà trực tiếp là vấn đề về nguồn lao động

Gây thiệt hại về kinh tế do ảnh hưởng đến nông sản và thuỷ sản, nông sản và thuỷ sản trong môi trường bị ô nhiễm sẽ có nguy cơ lớn bị nhiễm độc và không thể sử dụng được, làm giảm năng suất, sản lượng. Gây thiệt hại về kinh tế do phải cải thiện môi trường, chi phí để cải thiện môi trường là một con số không hề nhỏ, ảnh hưởng rất nhiều đến tài chính quốc gia.

Những năm gần đây, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và nhiều khu công nghiệp mới được hình thành, kéo theo tình trạng ô nhiễm môi trường do chất thải công nghiệp và rác thải sinh hoạt ngày một gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và chiến lược phát triển du lịch.

- Đối với hệ sinh thái: Ô nhiễm môi trường sẽ dẫn tới sự điều tiết của hệ sinh thái bị thay đổi.

Mối đe doạ chính và tác động trực tiếp đối với hệ sinh thái chính là ô nhiễm không khí. Ô nhiễm không khí có thể dẫn tới mưa axit làm huỷ diệt các khu rừng. Mặc dù không dẫn tới tuyệt chủng nhưng việc cây cối bị chết sẽ dẫn tới cấu trúc loài bị giảm.

- Đối với sức khoẻ con người:

Ô nhiễm không khí có ảnh hưởng khá lớn đến sức khoẻ con người mà chủ yếu là hệ hô hấp. Một số bệnh do ô nhiễm không khí gây ra: viêm phế quản, hen suyển, chóng mặt, đau đầu, các vấn đề về tim mạch,….Đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất là người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người đang mang bệnh, trẻ em dưới 15 tuổi,… 

Ngoài ra, vấn đề về biến đổi khí hậu khiến cho nhiệt độ tăng giảm bất thường, gây ra các bệnh như đột quỵ, chuột rút do nhiệt hoặc gây tử vong. Nước bị ô nhiễm là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh nguy hiểm, ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ con người. Các bệnh gây ra cho ô nhiễm nước là tiêu chảy, dịch tả, thương hàn, viêm gan, viêm não, bệnh do muỗi truyền, thiếu máu…Vấn đề hô hấp, phát ban da cũng là một trong những vấn đề sức khoẻ mà ô nhiễm nước gây ra. Ô nhiễm đất ảnh hưởng trực tiếp đến nông sản, làm nông sản nhiễm độc và người sử dụng nông sản đó sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều về sức khoẻ.

Các bệnh có thể gây ra khi sử dụng nông sản bị nhiễm độc là gan to, hệ thần kinh, hệ di truyền, giảm chỉ số thông minh ở trẻ em…

Biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường

Người dân nâng cao ý thức về bảo vệ môi trường, vức rác đúng nơi quy định không xả rác bừa bãi. Giáo dục, nâng cao nhận thức từ nhỏ về bảo vệ môi trường. Ngoài ra, nên hạn chế sử dụng các chất tẩy rửa bằng hóa chất sẽ đưa vào đất một lượng chất thải nguy hại mới thay vào đó sử dụng chất tẩy rửa bằng chất vi sinh.

Nhà nước tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường, trong đó có những chế tài thực sự mạnh để đủ sức răn đe các đối tượng vi phạm. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống quản lý môi trường trong các nhà máy, các khu công nghiệp theo tiêu chuẩn Quốc tế. Tổ chức giám sát nhằm hướng tới một môi trường tốt đẹp hơn.

Tại các khu du lịch, khu đông dân cư, các tuyến đường lớn cần bổ sung thêm nhiều thùng rác và nhà vệ sinh công cộng.

Tăng cường công tác nắm tình hình, thanh tra, giám sát về môi trường. Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ phụ trách môi trường và trang bị các phương tiện kỹ thuật hiện đại để phục vụ có hiệu quả cho các lực lượng này.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về môi trường trong toàn xã hội tạo ra sự chuyển biến và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường

Cần có nhiều biện pháp răn đe, xử lí nghiêm minh các doanh nghiệp vi phạm

Khuyến khích các cơ sở công nghiệp đẩy mạnh đổi mới thiết bị, máy móc thân thiện với môi trường; xây dựng hệ thống thu gom, xử lý bụi, chất thải, khắc phục rò rỉ chất thải độc hại; cải thiện điều kiện lao động...

Tiếp tục thay đổi nhận thức, tuyên truyền sâu rộng về tầm quan trọng của môi trường sinh thái, trên cơ sở này xây dựng ý thức sinh thái, tức là làm cho mọi người nhận thức được một cách tự giác về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên. Con người cần phải nhận thức lại vị trí vai trò của mình và xã hội trong hệ thống tự nhiên. Thông qua quá trình phát triển khoa học công nghệ, nhất là trong điều kiện cách mạng công nghiệp lần thứ tư hiện nay, con người cần nắm bắt được các quy luật của tự nhiên và tìm cách vận dụng một cách hợp lý các quy luật đó vào thực tiễn của xã hội, để tạo cơ sở tự nhiên bền vững cho phát triển xã hội.

Nền sản xuất xã hội cần phải thực hiện thêm chức năng tái sản xuất các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Khắc phục tình trạng tiêu xài phung phí nguồn tài nguyên thiên nhiên không tái tạo được (các nguyên, nhiên liệu hóa thạch), cần tận dụng tối đa tính năng vốn có sử dụng tài nguyên thiên nhiên từ bề rộng sang bề sâu, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Phan Tú