UBND cấp xã yêu cầu “thẻ phóng viên” mới làm việc

MTXD - Theo phản ánh, phóng viên tạp chí Môi trường Xây dựng đã liên hệ đến 1 cơ quan UBND cấp xã để đăng ký làm việc và cung cấp Giấy giới thiệu của cơ quan báo chí. Tuy nhiên, cán bộ tiếp nhận cho biết lãnh đạo xã yêu cầu ngoài Giấy giới thiệu còn phải có thêm “thẻ phóng viên” đi kèm mới làm việc. Trong khi quy định làm việc với Báo chí đã đầy đủ, chi tiết tại Văn bản hướng dẫn Số: 0909/SVHTTDL-QLTTBCXB Đắk Lắk, ngày tháng 8 năm 2025 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk.

Ngoài GGT còn phải có "thẻ phóng viên" ? ( Ảnh sử dụng công nghệ AI )

Điều đáng nói là yêu cầu trên chỉ được truyền đạt bằng lời, chưa kèm theo căn cứ pháp lý cụ thể, chưa chỉ rõ điều, khoản hoặc văn bản nào quy định phóng viên phải đồng thời xuất trình cả Giấy giới thiệu và “thẻ phóng viên”.

Căn cứ pháp lý điều chỉnh trực tiếp hoạt động báo chí hiện nay là Luật Báo chí số 103/2016/QH13 ngày 5/4/2016, có hiệu lực từ ngày 1/1/2017. Luật Báo chí quy định về nhà báo, phóng viên, quyền và nghĩa vụ của cơ quan báo chí, quyền và nghĩa vụ của người hoạt động báo chí, việc cấp và sử dụng Thẻ nhà báo. Tuy nhiên, Luật không quy định một loại giấy tờ pháp lý có tên gọi “thẻ phóng viên”, cũng không quy định đây là điều kiện bắt buộc khi phóng viên đến cơ quan hành chính nhà nước liên hệ tác nghiệp.

Cần phân biệt rõ giữa Thẻ nhà báo và các loại thẻ do cơ quan, tổ chức tự cấp để phục vụ quản lý nội bộ. Thẻ nhà báo là giấy tờ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho người đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Luật Báo chí. Trong khi đó, các loại giấy tờ mang tên “thẻ phóng viên”, “thẻ tác nghiệp”, “thẻ báo chí”, “thẻ hội viên” hoặc “thẻ nhân viên” không phải là Thẻ nhà báo và không có giá trị thay thế Thẻ nhà báo trong hoạt động báo chí.

Vấn đề này đã được Bộ Thông tin và Truyền thông lưu ý tại Văn bản số 3366/BTTTT-CBC ngày 28/9/2016 về việc sử dụng các loại giấy tờ, thẻ gây nhầm lẫn với Thẻ nhà báo và các quy định có liên quan trong lĩnh vực báo chí.

Văn bản hướng dẫn Số: 0909/SVHTTDL-QLTTBCXB Đắk Lắk, ngày tháng 8 năm 2025của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk cũng dẫn chiếu Văn bản số 3366/BTTTT-CBC để các sở, ngành và UBND cấp xã nhận biết, tránh nhầm lẫn giữa Thẻ nhà báo với các loại thẻ khác.

Tại văn bản hướng dẫn việc làm việc với phóng viên, nhà báo và xử lý thông tin báo chí gửi thủ trưởng các sở, ban, ngành, đoàn thể và UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk hướng dẫn cụ thể: khi nhận được đề nghị làm việc của phóng viên báo chí, đơn vị, địa phương có thể đề nghị phóng viên xuất trình Thẻ nhà báo còn thời hạn sử dụng do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Trường hợp phóng viên không có Thẻ nhà báo thì xuất trình Giấy giới thiệu của cơ quan báo chí kèm căn cước công dân. Giấy giới thiệu phải còn giá trị sử dụng, ghi rõ tên cơ quan, tổ chức cần làm việc, nội dung và thời gian làm việc cụ thể.

Như vậy, quy định được áp dụng theo hai trường hợp rõ ràng. Người đã được cấp Thẻ nhà báo thì xuất trình Thẻ nhà báo còn thời hạn. Người chưa có Thẻ nhà báo thì xuất trình Giấy giới thiệu hợp lệ của cơ quan báo chí kèm căn cước công dân. Không có quy định nào yêu cầu phóng viên phải đồng thời xuất trình Giấy giới thiệu và thêm một loại giấy tờ mang tên “thẻ phóng viên”.

Chính văn bản hướng dẫn của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk còn lưu ý các cơ quan, địa phương phải phân biệt Thẻ nhà báo với “Thẻ phóng viên”, “Thẻ hội viên”, “Thẻ tác nghiệp”, “Thẻ báo chí”. Văn bản khẳng định chỉ Thẻ nhà báo do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp mới được sử dụng trong hoạt động tác nghiệp báo chí theo giá trị pháp lý của Thẻ nhà báo.

Văn bản đồng thời nêu rõ, nếu phóng viên không xuất trình được một trong hai loại giấy tờ là Thẻ nhà báo hoặc Giấy giới thiệu của cơ quan báo chí thì đơn vị, địa phương mới có quyền từ chối đề nghị cung cấp thông tin. Đối với phóng viên chưa có Thẻ nhà báo, nội dung đề nghị cung cấp thông tin cần có xác nhận của lãnh đạo và đóng dấu của cơ quan báo chí.

Từ hướng dẫn trên có thể thấy, Giấy giới thiệu là căn cứ hợp pháp để xác nhận nhiệm vụ tác nghiệp đối với phóng viên chưa được cấp Thẻ nhà báo. Đây không phải giấy tờ “phụ”, càng không phải loại giấy tờ chỉ có giá trị khi đi kèm “thẻ phóng viên”.

Cơ quan hành chính có quyền kiểm tra, đối chiếu giấy tờ nhằm xác định người đến làm việc có đúng là người được cơ quan báo chí cử hay không. Cơ quan được đề nghị cung cấp thông tin cũng có thể kiểm tra căn cước công dân, sao chụp Thẻ nhà báo hoặc Giấy giới thiệu, xác minh trực tiếp với cơ quan báo chí, đối chiếu nội dung tác nghiệp và bố trí người có thẩm quyền làm việc.

Văn bản của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk cho phép cơ quan, đơn vị sao chụp Thẻ nhà báo hoặc Giấy giới thiệu, lưu giữ nội dung yêu cầu cung cấp thông tin và ghi âm buổi làm việc để phục vụ công tác quản lý, phản hồi hoặc giải quyết khiếu nại khi cần thiết.

Tuy nhiên, quyền kiểm tra và xác minh không đồng nghĩa với quyền tự đặt thêm điều kiện ngoài quy định pháp luật. Khi phóng viên đã xuất trình Giấy giới thiệu hợp lệ, ghi rõ cơ quan cần làm việc, nội dung và thời gian tác nghiệp, có xác nhận của lãnh đạo và đóng dấu của cơ quan báo chí thì việc tiếp tục yêu cầu thêm “thẻ phóng viên” phải được UBND xã Hòa Phú chỉ rõ căn cứ pháp lý.

Nếu không có căn cứ, yêu cầu này có thể bị xem là một thủ tục phát sinh ngoài quy định, gây khó khăn cho việc tiếp cận nguồn thông tin chính thống của báo chí.

Bên cạnh nghĩa vụ của phóng viên, pháp luật cũng quy định trách nhiệm của cơ quan hành chính trong việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí. Nghị định số 09/2017/NĐ-CP ngày 9/2/2017 của Chính phủ quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước, trong đó xác định trách nhiệm của người đứng đầu, người phát ngôn và người được ủy quyền phát ngôn.

Văn bản hướng dẫn của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk yêu cầu người đứng đầu hoặc người được phân công nhiệm vụ phát ngôn phải quan tâm, tạo điều kiện cung cấp thông tin cho báo chí theo đúng quy định pháp luật, giúp báo chí tiếp cận nguồn thông tin chính thống, bảo đảm nội dung đăng tải chính xác, khách quan và đúng pháp luật.

Trường hợp chưa có đầy đủ thông tin để cung cấp ngay, cơ quan, đơn vị có thể sắp xếp lịch hẹn cụ thể và cung cấp thông tin bằng văn bản, thư điện tử hoặc đăng tải trên trang, cổng thông tin điện tử. Việc bố trí lịch làm việc với phóng viên phải bảo đảm tính kịp thời./.

Văn Hải – Việt Hồng