Bảo vệ môi trường trong xây dựng: Trách nhiệm không thể xem nhẹ của nhà thầu

MTXD - Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa và đầu tư xây dựng ngày càng gia tăng, vấn đề bảo vệ môi trường trong hoạt động xây dựng đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế những tác động tiêu cực đến môi trường sống và sức khỏe cộng đồng. Không chỉ là trách nhiệm xã hội, đây còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với các chủ đầu tư và đặc biệt là các đơn vị trực tiếp thi công công trình.

Trong quá trình thi công, nhà thầu phải có biện pháp hạn chế bụi, tiếng ồn, độ rung, ánh sáng và nhiệt phát tán ra môi trường, bảo đảm các chỉ số không vượt quá giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường

Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Luật Xây dựng, hoạt động xây dựng phải gắn liền với các giải pháp bảo vệ môi trường ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến quá trình thi công và hoàn thành công trình. Trong đó, nhà thầu là chủ thể giữ vai trò trực tiếp trong việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường tại công trường.

Một trong những yêu cầu quan trọng được pháp luật đặt ra là kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm phát sinh từ hoạt động xây dựng. Trong quá trình thi công, nhà thầu phải có biện pháp hạn chế bụi, tiếng ồn, độ rung, ánh sáng và nhiệt phát tán ra môi trường, bảo đảm các chỉ số không vượt quá giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Đồng thời, việc vận chuyển vật liệu xây dựng và chất thải phải được thực hiện bằng phương tiện phù hợp nhằm tránh tình trạng rò rỉ, rơi vãi gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến đời sống người dân xung quanh.

Bên cạnh đó, công tác quản lý chất thải xây dựng cũng được quy định cụ thể. Nước thải phát sinh trong quá trình thi công phải được thu gom và xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường. Các loại chất thải rắn, phế liệu còn giá trị sử dụng phải được tái chế, tái sử dụng theo quy định. Đối với đất, đá và chất thải rắn từ hoạt động xây dựng, pháp luật khuyến khích tái sử dụng làm vật liệu xây dựng hoặc san lấp mặt bằng nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Riêng bùn thải từ bể phốt, hầm cầu phải được quản lý như chất thải rắn công nghiệp thông thường và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý.

Không dừng lại ở việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, nhà thầu còn có trách nhiệm tổ chức giám sát và báo cáo việc thực hiện. Theo đó, các đơn vị thi công phải bố trí cán bộ chuyên trách môi trường để thường xuyên kiểm tra, đánh giá công tác bảo vệ môi trường tại công trường; đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng trong quá trình thanh tra, kiểm tra và thực hiện các yêu cầu khắc phục nếu phát sinh vi phạm.

Các chuyên gia pháp lý nhận định, việc tuân thủ nghiêm các quy định về môi trường không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm mà còn giúp doanh nghiệp hạn chế những rủi ro pháp lý đáng kể. Theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP, các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường trong xây dựng có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt lên tới hàng tỷ đồng, đồng thời bị buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả hoặc đình chỉ thi công. Trường hợp gây thiệt hại nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe con người, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cũng quy định rõ nhiều hành vi bị nghiêm cấm như xả nước thải, khí thải chưa qua xử lý ra môi trường; đổ, chôn lấp hoặc đốt chất thải không đúng quy định; gây tiếng ồn, độ rung vượt ngưỡng cho phép; che giấu hành vi gây ô nhiễm môi trường hoặc không thực hiện các biện pháp ứng phó, khắc phục sự cố môi trường. Đây là những hành vi tiềm ẩn nguy cơ tác động trực tiếp đến môi trường sinh thái và đời sống người dân nên cần được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường trong lĩnh vực xây dựng, các chuyên gia cho rằng nhà thầu cần chủ động nghiên cứu và tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành; xây dựng kế hoạch quản lý môi trường ngay từ đầu dự án; áp dụng các công nghệ thi công thân thiện với môi trường; tăng cường tái sử dụng vật liệu xây dựng và thiết lập cơ chế giám sát thường xuyên trong suốt quá trình thi công. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật mà còn là yếu tố quan trọng góp phần hướng tới sự phát triển bền vững của ngành xây dựng trong giai đoạn hiện nay.

Trong bối cảnh phát triển kinh tế gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cao, việc thực hiện nghiêm các quy định về môi trường trong xây dựng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà còn đòi hỏi sự chủ động, ý thức và cam kết từ các chủ đầu tư, nhà thầu thi công. Chỉ khi môi trường được đặt ngang hàng với mục tiêu phát triển, ngành xây dựng mới có thể phát triển bền vững và hài hòa với lợi ích của cộng đồng./.

Việt Hồng