Công viên, hồ điều hòa – “lá phổi xanh” kiến tạo đô thị bền vững cho Hà Nội

MTXD - Trước áp lực gia tăng dân số, tốc độ đô thị hóa nhanh và những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư xây dựng các hồ điều hòa, cải tạo công viên và mở rộng không gian xanh. Những công trình này không chỉ góp phần giảm ngập úng, cải thiện chất lượng môi trường mà còn tạo dựng hệ sinh thái đô thị bền vững, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, văn minh và đáng sống.

Đầu tư mạnh cho hệ thống hồ điều hòa và không gian xanh

Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường như ô nhiễm không khí, hiệu ứng đảo nhiệt, thiếu không gian công cộng và tình trạng ngập úng cục bộ sau các trận mưa lớn. Trước thực tế đó, phát triển hệ thống công viên và hồ điều hòa được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm cân bằng giữa phát triển đô thị với bảo vệ môi trường, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Không chỉ đóng vai trò tạo cảnh quan, các hồ điều hòa còn được ví như những "bể chứa nước tự nhiên" của thành phố, giúp điều tiết nước mưa, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước, bổ sung nguồn nước mặt, cải thiện vi khí hậu và tạo thêm không gian sinh thái cho cộng đồng.

 Hồ điều hòa Thụy Phương đang thi công

Theo kế hoạch phát triển hạ tầng thoát nước và chống ngập, Hà Nội đang triển khai xây dựng 7 hồ điều hòa trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng. Trong đó, hồ điều hòa Phú Đô có tổng vốn đầu tư hơn 1.166 tỷ đồng đang được đẩy nhanh tiến độ, được kỳ vọng sẽ góp phần giảm ngập cho khu vực phía Tây thành phố.

Bên cạnh đó, hàng loạt dự án khác cũng đang được triển khai như hồ điều hòa Thụy Phương 2, Liên Mạc 1, Chèm, Mễ Trì - Đồng Bông cùng hai hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 và Yên Nghĩa 2 (Hà Đông). Khi hoàn thành, các công trình này sẽ bổ sung hàng trăm héc-ta mặt nước, nâng cao năng lực tiêu thoát nước, giảm thiểu nguy cơ ngập úng và góp phần cải thiện chất lượng môi trường đô thị.

Đây cũng là những dự án trọng điểm nhằm hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó ưu tiên phát triển hạ tầng xanh, tăng diện tích cây xanh và mặt nước, xây dựng Hà Nội trở thành đô thị hiện đại, thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mở rộng công viên, kiến tạo không gian sống xanh cho người dân

Cùng với việc xây dựng các hồ điều hòa mới, Hà Nội đang đẩy mạnh cải tạo, nâng cấp nhiều công viên hiện hữu nhằm nâng cao chất lượng không gian công cộng và phát huy tối đa giá trị của hệ thống cây xanh, mặt nước.

Nhiều công viên lớn như Cầu Giấy, Nghĩa Đô, Hòa Bình, Đền Lừ, Linh Đàm, Bắc Linh Đàm đang được cải tạo đồng bộ với các hạng mục như nạo vét hồ, chỉnh trang cảnh quan, nâng cấp đường dạo, thay mới hệ thống chiếu sáng, bổ sung cây xanh, thảm cỏ, lắp đặt thiết bị thể dục ngoài trời và hoàn thiện hệ thống thoát nước. Sau khi hoàn thành, các công viên không chỉ đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, rèn luyện sức khỏe của người dân mà còn góp phần điều hòa khí hậu, giảm bụi, giảm tiếng ồn và cải thiện chất lượng không khí.

Công viên Linh Đàm tạo động lực phát triển đô thị theo hướng xanh và bền vững. 

Bên cạnh các công viên hiện hữu, nhiều công trình mới cũng đã hoàn thành hoặc đang từng bước đưa vào khai thác như Công viên hồ điều hòa CV1 tại khu vực Cầu Giấy - Từ Liêm, Công viên Thiên Văn học, Công viên Âm nhạc, Công viên Mễ Trì, Công viên Phùng Khoang, cùng nhiều vườn hoa, công viên quy mô nhỏ trong các khu đô thị mới. Những không gian xanh này đang từng bước hình thành mạng lưới công viên liên hoàn, góp phần nâng cao diện tích cây xanh bình quân trên đầu người và tạo thêm nhiều điểm sinh hoạt cộng đồng.

Công viên thiên văn học thuộc địa phận phường Dương Nội

Đặc biệt, Hà Nội cũng đang tập trung đẩy nhanh tiến độ một số dự án quy mô lớn như Công viên Chu Văn An, Công viên Kim Quy và các công viên trong khu vực phía Tây thành phố. Khi hoàn thành, các dự án sẽ bổ sung thêm hàng trăm héc-ta cây xanh, mặt nước, tạo động lực phát triển đô thị theo hướng xanh và bền vững.

Theo các chuyên gia quy hoạch đô thị, công viên và hồ điều hòa không chỉ là công trình hạ tầng phục vụ đời sống dân sinh mà còn là yếu tố quan trọng nâng cao khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu. Hệ thống cây xanh và mặt nước giúp hấp thụ khí CO₂, giảm bụi mịn, điều hòa nhiệt độ, giảm hiệu ứng đảo nhiệt, đồng thời góp phần giảm tải cho hệ thống thoát nước khi xuất hiện mưa lớn.

Toàn cảnh Công viên hồ điều hòa Yên Sở – một trong những không gian xanh và hồ điều hòa có quy mô lớn của Hà Nội, góp phần điều tiết nước mưa, cải thiện môi trường, tạo cảnh quan sinh thái và nâng cao chất lượng sống cho người dân Thủ đô

Có thể thấy, mỗi hồ điều hòa được xây mới, mỗi công viên được cải tạo hay mở rộng đều là một bước tiến trong quá trình xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, hiện đại và đáng sống. Tuy nhiên, để những "lá phổi xanh" này phát huy hiệu quả lâu dài, cùng với sự đầu tư của thành phố, rất cần sự chung tay của cộng đồng trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ cây xanh, không lấn chiếm mặt nước và sử dụng có trách nhiệm các không gian công cộng.

Trong chiến lược phát triển Thủ đô đến năm 2050, việc mở rộng hệ thống công viên và hồ điều hòa không chỉ giải quyết những vấn đề cấp bách về môi trường và chống ngập mà còn góp phần kiến tạo bản sắc đô thị, nâng cao chất lượng sống và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Những "lá phổi xanh" đang từng bước được hình thành sẽ là nền tảng quan trọng để Hà Nội phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và xây dựng một đô thị xanh, văn hiến, văn minh và hiện đại.

Khánh Tân – Lê Lào