Lâm Đồng: Nhà máy xử lý rác Ka Đô xây dựng sai phép, chưa nghiệm thu đã hoạt động

MTXD - Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định Công ty TNHH Công nghệ môi trường xanh Đà Lạt chưa chấp hành đầy đủ quy định về đầu tư, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường và tài nguyên nước tại dự án Tổ hợp xử lý chất thải rắn sinh hoạt ở xã Ka Đô. Dự án hoạt động từ cuối năm 2020 nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra công tác nghiệm thu; nhiều hạng mục xây dựng sai giấy phép, trong khi 22.561 m² đất vẫn chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng.

Ngày 16/7/2026, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng ban hành Kết luận thanh tra số 68/KL-TTr về việc chấp hành quy định của pháp luật về đất đai, bảo vệ môi trường, tài nguyên nước đối với Công ty TNHH Công nghệ môi trường xanh Đà Lạt.

Kết luận được ban hành trên cơ sở Quyết định thanh tra số 845/QĐ-TTr ngày 9/9/2025 của Chánh Thanh tra tỉnh. Từ ngày 24/9/2025 đến ngày 20/11/2025, Đoàn thanh tra đã kiểm tra hồ sơ, xác minh thực tế, làm việc với doanh nghiệp, UBND xã Ka Đô, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đơn Dương và thu thập tài liệu tại Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thuế tỉnh Lâm Đồng.

Diện tích đất được thuê thấp hơn quy mô dự án

Dự án Tổ hợp xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại xã Ka Đô, huyện Đơn Dương trước đây, do Công ty TNHH Công nghệ môi trường xanh Đà Lạt làm chủ đầu tư. Doanh nghiệp có mã số 5801280943, người đại diện theo pháp luật là ông Vũ Hoàng Long, Giám đốc công ty.

Dự án được UBND tỉnh Lâm Đồng chấp thuận chủ trương đầu tư tại Quyết định số 1449/QĐ-UBND ngày 3/7/2015 và điều chỉnh tại Quyết định số 602/QĐ-UBND ngày 18/3/2016. Mục tiêu của dự án là xử lý rác thải sinh hoạt và phế phẩm nông nghiệp tại huyện Đơn Dương bằng công nghệ sinh học hiếu khí tốc độ cao, công suất giai đoạn I từ 80 đến 150 tấn rác/ngày.

Dự án có diện tích dự kiến 10 ha, mật độ xây dựng 60%, thời hạn hoạt động 50 năm kể từ ngày được chấp thuận chủ trương đầu tư. Tiến độ thực hiện là 12 tháng kể từ ngày có quyết định cho thuê đất. Sau đó, công nghệ xử lý rác được điều chỉnh sang công nghệ đốt tiêu hủy theo Quyết định số 814/QĐ-UBND ngày 5/5/2021.

Ngày 1/6/2016, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành Văn bản số 2950/UBND-ĐC, chấp thuận ranh giới đất thực hiện dự án với diện tích 99.999 m². UBND huyện Đơn Dương ban hành Quyết định số 1582/QĐ-UBND ngày 17/10/2017, phê duyệt chi phí bồi thường, hỗ trợ do thu hồi đất.

Tại Văn bản số 330/UBND-XD2 ngày 16/1/2018, UBND tỉnh thỏa thuận quy hoạch tổng mặt bằng dự án với diện tích 99.999 m², gồm 21.775 m² đất xây dựng 15 hạng mục có mái che; 23.713 m² đường giao thông, sân bãi và 54.511 m² đất cây xanh, mặt nước.

Tuy nhiên, theo Quyết định số 737/QĐ-UBND ngày 5/4/2019, diện tích thực tế được UBND tỉnh thu hồi và cho doanh nghiệp thuê chỉ có 77.439 m². Công ty ký Hợp đồng thuê đất số 67/HĐ-TĐ ngày 9/5/2019 với Sở Tài nguyên và Môi trường; được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CM 193967 ngày 23/5/2019, thời hạn sử dụng đến ngày 2/7/2065.

Như vậy, diện tích đất được Nhà nước cho thuê thấp hơn diện tích dự án đã được chấp thuận 22.561 m². Nguyên nhân được xác định là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng chưa hoàn thành. Đến thời điểm thanh tra, phần diện tích này vẫn chưa được xử lý dứt điểm, chưa hoàn tất thủ tục cho thuê bổ sung hoặc điều chỉnh hồ sơ dự án cho thống nhất.

Sáu hạng mục xây dựng sai giấy phép

Ngày 11/6/2019, Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng cấp Giấy phép xây dựng số 70/GPXD, gồm 15 hạng mục có mái che và hai hạng mục không có mái che. Tuy nhiên, hồ sơ cấp phép thể hiện tổng mặt bằng gần 100.000 m², lớn hơn diện tích 77.439 m² đã được Nhà nước cho thuê.

Thanh tra xác định có sáu hạng mục được cấp phép nằm ngoài phạm vi đất được cho thuê, gồm nhà bảo vệ 40 m², nhà văn phòng 432 m², nhà ở nhân viên 267 m², nhà ăn 122 m², sân nội bộ khu hành chính 1.346 m² và một phần đường nội bộ. Việc cấp phép đối với các hạng mục này chưa bảo đảm điều kiện về hồ sơ quyền sử dụng đất theo Điều 92 Luật Xây dựng năm 2014.

Qua kiểm tra thực tế, sáu hạng mục đã xây dựng không đúng giấy phép và hồ sơ thiết kế được duyệt, gồm nhà xưởng xử lý rác, xưởng đốt rác, kho phế liệu và thành phẩm, nhà văn phòng, trạm cân và trạm xử lý nước thải.

Theo quy hoạch và giấy phép, nhà xưởng xử lý rác có diện tích 15.081 m², xưởng đốt rác 2.584 m², kho phế liệu và thành phẩm 1.804 m². Thực tế, doanh nghiệp mới xây dựng nhà xử lý rác có mái che khoảng 5.297 m²; lò đốt rác khoảng 500 m²; sân bê tông chứa rác đốt khoảng 2.000 m²; sân bê tông chứa phế liệu và thành phẩm khoảng 2.200 m². Khoảng 1.000 m² bãi chứa mùn tro sau khi đốt được bố trí trực tiếp trên nền đất.

Nhà văn phòng được cấp phép 432 m² nhưng thực tế chỉ xây dựng 160 m² và nằm trên phần diện tích quy hoạch trồng cây xanh. Trạm cân xây sai vị trí so với quy hoạch tổng mặt bằng. Trạm xử lý nước thải được cấp phép diện tích 138 m² nhưng xây dựng sai vị trí, nằm trên khu vực được bố trí làm bãi tập kết xe rác.

Nhiều hạng mục khác chưa được đầu tư theo giấy phép, gồm một nhà bảo vệ, trạm bơm, đài nước, nhà ở nhân viên, nhà để xe, nhà ăn, xưởng sửa chữa và bảo trì xe, một phần sân bãi và nhánh đường nội bộ số 2.

Thanh tra tỉnh nhận định việc chưa hoàn thành các hạng mục theo tiến độ là chưa thực hiện đúng trách nhiệm của nhà đầu tư được quy định tại Điều 42 Luật Đầu tư năm 2020.

Đáng chú ý, dự án thuộc nhóm công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn cộng đồng, đã đưa vào hoạt động xử lý rác từ cuối năm 2020 nhưng doanh nghiệp chưa lập hồ sơ đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra công tác nghiệm thu hoàn thành công trình. Việc này chưa bảo đảm quy định tại Điều 32 Nghị định số 46/2015/NĐ-CP ngày 12/5/2015 và Điều 24 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP ngày 26/1/2021 của Chính phủ.

Kho chất thải nguy hại không đúng giấy phép

Về môi trường, dự án được UBND tỉnh Lâm Đồng phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường tại Quyết định số 814/QĐ-UBND ngày 12/4/2019 và cấp Giấy phép môi trường số 114/GPMT-UBND ngày 25/12/2024.

Công ty đã xây dựng một số công trình thu gom, xử lý nước thải, khí thải và thực hiện vận hành thử nghiệm. Các phiếu thử nghiệm trong tháng 5/2025 thể hiện chất lượng nước thải và khí thải sau xử lý cơ bản đáp ứng quy định.

Tuy nhiên, tại khu vực nhà xưởng xử lý rác có khoảng 1.000 m² bãi chứa mùn chưa được làm nền bê tông, để trực tiếp trên nền đất. Khu vực chứa rác đốt, phế liệu và thành phẩm không có mái che, không có tường bao theo Giấy phép xây dựng số 70/GPXD.

Kho lưu giữ chất thải nguy hại theo Giấy phép môi trường phải có diện tích 12 m² nhưng thực tế chỉ rộng 6,5 m². Kho không có ô chứa bùn thải của hệ thống xử lý nước thải và ô chứa bùn thải của hệ thống xử lý khí thải.

Giấy phép môi trường quy định tần suất quan trắc khí thải ba tháng/lần. Doanh nghiệp thực hiện quan trắc vào các ngày 5, 6 và 7/5/2025 nhưng đến ngày 30/9/2025 mới tiếp tục quan trắc, kéo dài hơn ba tháng so với yêu cầu.

Công ty cũng chưa lưu giữ, quản lý đầy đủ hồ sơ, báo cáo và tài liệu môi trường theo điểm b khoản 2 Điều 114 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; chưa cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia và cấp tỉnh theo khoản 1 Điều 106 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/1/2022.

Thanh tra còn xác định doanh nghiệp chưa kê khai, nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2024. Riêng năm 2025, công ty đã nộp 4 triệu đồng phí bảo vệ môi trường đối với nước thải và 2,26 triệu đồng phí bảo vệ môi trường đối với khí thải đến hết quý III.

Đối với nghĩa vụ tài chính về đất đai, doanh nghiệp được miễn tiền thuê đất từ ngày hoàn tất hồ sơ hợp lệ 23/12/2020 đến ngày 2/7/2065, tương ứng 44,5 năm, với số tiền được miễn 5.082.120.720 đồng. Khoản tiền thuê đất và tiền chậm nộp trong thời gian trước đó là 218.660.459 đồng, gồm 199.858.680 đồng tiền thuê đất và 18.801.779 đồng tiền chậm nộp. Tại Văn bản số 2567/LĐO-KTR1 ngày 14/10/2025, Thuế tỉnh Lâm Đồng xác nhận doanh nghiệp đã nộp đủ số tiền này.

ảnh minh họa

Khoan giếng khi chưa đăng ký khai thác nước

Theo hồ sơ môi trường, tổng nhu cầu sử dụng nước của dự án là 114,6 m³/ngày đêm. Trong đó, nước sinh hoạt cho 40 người là 2,6 m³/ngày đêm; nước vệ sinh máy móc, rửa xe 10 m³/ngày đêm; nước làm mát hệ thống xử lý khí thải 100 m³/ngày đêm; nước tưới cây, rửa đường 2 m³/ngày đêm.

Tại thời điểm kiểm tra ngày 20/10/2025, Công ty TNHH Công nghệ môi trường xanh Đà Lạt đã khoan giếng và đang lắp đặt máy bơm để khai thác nước dưới đất tại tọa độ X: 1.297.853, Y: 587.165 nhưng chưa đăng ký hoặc được cấp giấy phép khai thác nước.

Thanh tra xác định hành vi này chưa bảo đảm Điều 52 Luật Tài nguyên nước năm 2023 và Điều 8 Nghị định số 54/2024/NĐ-CP ngày 16/5/2024. Đến ngày 22/10/2025, doanh nghiệp mới đăng ký khai thác nước tại UBND xã Ka Đô.

Theo báo cáo, nhà máy hoạt động từ ngày 27/9/2020. Từ tháng 9/2020 đến tháng 4/2025, nhà máy tiếp nhận rác từ các địa phương thuộc huyện Đơn Dương trước đây. Từ tháng 5/2025, nhà máy tiếp nhận thêm rác của huyện Đức Trọng trước đây. Đầu quý III/2025, công suất xử lý trung bình đạt khoảng 150 tấn/ngày.

Yêu cầu xử lý vi phạm, kiểm điểm trách nhiệm

Thanh tra tỉnh kết luận Công ty TNHH Công nghệ môi trường xanh Đà Lạt chịu trách nhiệm toàn diện, trực tiếp đối với các tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện dự án.

Sở Xây dựng chịu trách nhiệm trong việc thẩm định, cấp giấy phép xây dựng các công trình, hạng mục tại dự án không đúng quy định. Sở Kế hoạch và Đầu tư trước đây, nay là Sở Tài chính, chưa thường xuyên theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá tình hình thực hiện dự án; chưa chủ động tham mưu xử lý các vướng mắc về tiến độ và quy mô. UBND huyện Đơn Dương trước đây chịu trách nhiệm về việc chưa hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo doanh nghiệp khẩn trương xử lý phần diện tích 22.561 m² chưa được thuê; điều chỉnh đồng bộ hồ sơ đầu tư, quy hoạch, đất đai và giấy phép xây dựng; khắc phục các hạng mục xây dựng sai phép; bê tông hóa bãi chứa mùn; làm mái che, tường bao tại khu chứa rác đốt, phế liệu và thành phẩm; hoàn thiện kho lưu giữ chất thải nguy hại; thực hiện đầy đủ quan trắc, lưu trữ hồ sơ và kê khai phí bảo vệ môi trường.

Doanh nghiệp phải lập thủ tục đề nghị Sở Xây dựng kiểm tra công tác nghiệm thu công trình, đồng thời chấp hành quyết định xử lý, xử phạt của cơ quan có thẩm quyền đối với các hành vi vi phạm về đầu tư, xây dựng, đất đai, bảo vệ môi trường và các lĩnh vực liên quan.

Sở Tài chính được giao rà soát, lập hồ sơ xử lý việc doanh nghiệp chưa hoàn thành các hạng mục, không bảo đảm tiến độ dự án; đồng thời kiểm điểm, rút kinh nghiệm trong công tác quản lý nhà nước.

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn khắc phục các tồn tại về môi trường, xử lý phần đất chưa được thuê và lập hồ sơ xử lý vi phạm. Sở Xây dựng phải kiểm tra việc đưa dự án vào hoạt động khi chưa có kết quả kiểm tra nghiệm thu, xử lý các hạng mục xây sai giấy phép và tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan đến việc cấp Giấy phép xây dựng số 70/GPXD không đúng quy định.

UBND xã Ka Đô được giao phối hợp xử lý phần diện tích 22.561 m² còn vướng giải phóng mặt bằng; kiểm tra, lập thủ tục xử lý hoặc đề xuất cơ quan có thẩm quyền xử lý các vi phạm tại dự án; đồng thời kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với trách nhiệm trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng do UBND huyện Đơn Dương trước đây thực hiện./.

Việt Hồng – Quang Huy