Những mối đe dọa toàn cầu lớn nhất đối với sự sống trên Trái đất

MTXD - Từ thuở xa xưa, khi con người xuất hiện trên Trái Đất thì môi trường sống là điều kiện không thể thiết. Nó không chỉ giúp duy trì cuộc sống của con người mà còn đảm bảo cho tồn tại và phát triển xã hội. Mọi hoạt động sẽ không thể diễn ra nếu không có môi trường để phát triển. Thế mới thấy, môi trường đóng vai trò to lớn đến nhường nào. Nhưng ngày nay, do đời sống vật chất tăng cao, kinh tế phát triển mà vấn đề môi trường dường như bị phớt lờ. Vậy đâu là những mối đe dọa toàn cầu lớn nhất đối với sự sống trên Trái đất.

Ảnh minh hoạ

1. Ô nhiễm không khí và biến đổi khí hậu

Khí quyển và nước biển có quá nhiều carbon. Khí CO2 hấp thụ và tái phát xạ bức xạ bước sóng hồng ngoại, làm cho không khí, đất, nước và bề mặt đại dương trở nên ấm hơn. Không có việc chuyển hóa này, hành tinh của chúng ta sẽ bị đóng băng.

Thật không may, hiện nay có quá nhiều carbon trong không khí. Việc đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng cho nông nghiệp, và các hoạt động công nghiệp đã đẩy nồng độ CO2 trong khí quyển từ 280 phần triệu (200 năm trước) đến khoảng 400 phần triệu (hiện nay). Đây là một sự gia tăng chưa từng có, cả về kích thước và tốc độ. Điều này dẫn đến việc khí hậu bị thay đổi

Tình trạng thừa khí carbon chỉ là một dạng ô nhiễm không khí do đốt than, dầu, khí đốt và gỗ.

Tổ chức Y tế Thế giới gần đây ước tính rằng một trong 9 nguyên nhân tử vong trong năm 2012 là do các bệnh gây ra bởi chất gây ung thư và các chất độc khác trong không khí ô nhiễm.

Con người đã tìm mọi giải pháp cho vấn đề này: Thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng tái tạo, trồng rừng, giảm phát thải từ nông nghiệp, thay đổi quy trình công nghiệp, sử dụng năng lượng tái tạo…

Mặc dù cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo, các tấm pin mặt trời, tua bin gió, hệ thống lưu trữ năng lượng và phân phối đã được phổ biến rộng rãi, có giá thành rẻ hơn và công dụng hiệu quả hơn, thế nhưng các chuyên gia Mỹ cho biết, chúng ta đã không áp dụng kịp thời để ngăn chặn việc biến đổi khí hậu.

Đồng thời, rào cản trong chính sách và tài chính vẫn còn đang được khắc phục khiến việc sử dụng nhiên liệu tái tạo bị chậm lại.

2. Phá rừng

Các khu rừng hoang dã phong phú đặc biệt là ở các vùng nhiệt đới đang dần bị phá hủy để nhường chỗ cho các trang trại chăn nuôi gia súc, trồng đậu tương, dầu cọ, hoặc các loại cây nông nghiệp khác.

Ngày nay, khoảng 30% diện tích đất của hành tinh được bao phủ bởi rừng - tăng khoảng một nửa so với trước khi nông nghiệp bắt đầu vào khoảng 11.000 năm trước.

Khoảng 7,3 triệu ha rừng bị phá hủy mỗi năm, chủ yếu ở vùng nhiệt đới. Rừng nhiệt đới được sử dụng để bao phủ khoảng 15% diện tích đất của hành tinh; hiện tại chúng đã giảm xuống còn 6 hoặc 7%. Phần lớn phần còn lại này đã bị suy thoái do khai thác gỗ hoặc bị cháy.

Các khu rừng tự nhiên không chỉ đóng vai trò là khu bảo tồn đa dạng sinh học, chúng còn là bể chứa carbon, giữ cho cacbon thoát ra khỏi bầu khí quyển và đại dương.

Hiện nay, con người đang cố bảo tồn những gì còn lại của rừng tự nhiên, và phục hồi các khu vực bị suy thoái bằng cách trồng lại với các loài cây bản địa. Điều này đòi hỏi sự quan tâm, quản lí mạnh mẽ từ các nước.

Nhưng nhiều nước nhiệt đới vẫn đang phát triển, dân số ngày tăng nhanh, luật lệ mỗi nơi không đồng nhất, và việc phân bổ sử dụng đất vẫn còn liên quan đến vấn nạn tham nhũng, hối lộ nên công cuộc bảo tồn rừng còn gặp nhiều khó khăn.

3. Sự tuyệt chủng của nhiều loài động vật

Để tạo ra các sản phẩm từ gỗ, ngà voi, hoặc dược phẩm... trên đất liền, các loài động vật hoang dã vẫn đang bị săn bắn vô tội vạ dẫn đến tuyệt chủng.

Ngoài đại dương, những chiếc thuyền đánh cá công nghiệp lớn được trang bị lưới kéo, lưới dưới đáy thuyền hoặc lưới túi xách vô cùng hiện đại, có thể ‘quét’ sạch toàn bộ quần thể cá dưới biển.

Chính con người đang phá hoại môi trường sống và khiến cho nhiều loài động vật bị tuyệt chủng. Danh sách Đỏ các loài bị đe dọa đặc biệt của IUCN (Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế) đang ngày càng dài thêm.

Các loài vật vốn đều xứng đáng được tồn tại, chúng còn cung cấp các sản phẩm và "dịch vụ" thiết yếu cho sự sống còn của con người. Ví dụ như loài ong và việc thụ phấn của chúng giúp ích rất nhiều cho việc nuôi trồng thực phẩm.

Nhưng con người đã không nhận thức rõ điều đó. Hiện, công tác phòng chống săn trộm và buôn bán động vật hoang dã đã được quan tâm, nhiều nước đã thắt chặt nhưng không thể cứu được nhiều loài đã tuyệt chủng.

4. Suy thoái đất

Chăn thả gia súc quá mức, trồng độc canh, xói mòn đất, nén đất, sử dụng các chất gây ô nhiễm, chuyển đổi sử dụng đất... Có rất nhiều nguyên nhân khiến cho đất bị hư hại.

Theo ước tính của Liên Hợp Quốc, khoảng 12 triệu ha đất nông nghiệp mỗi năm bị suy thoái nghiêm trọng.

5. Dân số quá tải

Ước tính vào năm 2050, dân số sẽ tăng đạt mức 10 tỷ người. Sự phát triển dân số toàn cầu, cùng với việc dân số giàu ngày càng tăng, đang gây sức ép ngày một lớn hơn đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên thiết yếu, điển hình là nước.Dân số thế giới ngày càng tiếp tục tăng nhanh. Nhân loại bước vào thế kỷ 20 với 1,6 tỷ người. Đến thời điểm hiện tại, Trái đất đang có đến gần 8 tỷ người.

Hầu hết sự tăng trưởng đang diễn ra trên lục địa châu Phi, ở phía Nam và phía Đông châu Á.

Kinh nghiệm cho thấy rằng khi phụ nữ được trao quyền kiểm soát sự sinh sản của chính họ, được tiếp cận với giáo dục và các dịch vụ xã hội cơ bản, số lần sinh trung bình trên mỗi phụ nữ giảm một cách đáng kể.

Tuy nhiên, trên thế giới, nhiều quốc gia vẫn còn tình trạng nghèo cùng cực, phụ nữ sinh con quá nhiều…

PHAN TÚ t/h