Xây dựng nền nông nghiệp phát thải thấp bằng công nghệ hiện đại

MTXD - ​Ngày 4/6, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội (HHT) phối hợp với Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) tổ chức Hội thảo và Triển lãm công nghệ Nông nghiệp Xanh.

 Dự chương trình có ông Phùng Đức Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Môi trường; TS Phan Thanh Hà - Giám đốc Quỹ Phát triển Doanh nghiệp vừa và nhỏ (Bộ Tài chính); TS. Đàm Quang Thắng - Chủ tịch Hội đồng cố vấn Khoa học công nghệ & Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Chủ tịch Agricare; bà Trương Thị Ny - Quản lý đại diện Hội đồng Phát triển kinh tế Châu Âu (EEDC), Chủ tịch sáng lập Quỹ đầu tư khởi nghiệp UNEEDC GLOBAL; TS. Nguyễn Tiến Phong - Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX TP Hà Nội; GS.TS. Phạm Gia Minh - chuyên gia bèo hoa dâu; ông Đặng Huy Đông - Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA)...

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế đối với các sản phẩm nông nghiệp thân thiện môi trường, phát triển nông nghiệp xanh đang trở thành xu hướng tất yếu. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh chính sách và nguồn lực đầu tư, công nghệ hiện đại cùng đội ngũ nhân lực chất lượng cao được xem là hai yếu tố then chốt, tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp phát triển bền vững.

Toàn cảnh hội thảo.

Chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu của nông nghiệp hiện đại

Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, sử dụng tài nguyên hiệu quả và bảo vệ môi trường. Điều này đòi hỏi ngành nông nghiệp phải thay đổi phương thức sản xuất theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và bền vững hơn.

Thực tế cho thấy, nông nghiệp công nghệ cao đang mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp khi ứng dụng tự động hóa, công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và các quy trình canh tác tiên tiến nhằm nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, đồng thời giảm tác động tiêu cực tới môi trường.

Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại đã chứng minh hiệu quả trong việc tiết kiệm nước tưới, giảm lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp phát thải thấp, phù hợp với cam kết phát thải ròng bằng “0” mà Việt Nam hướng tới trong những thập niên tới.

Các đại biểu, chuyên gia tham dự hội thảo.

Công nghệ trở thành “chìa khóa” của nông nghiệp xanh

Trong quá trình chuyển đổi xanh, công nghệ đang đóng vai trò ngày càng quan trọng. Các giải pháp như cảm biến thông minh, hệ thống tưới chính xác, máy bay không người lái, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và Internet vạn vật (IoT) giúp người nông dân kiểm soát tốt hơn toàn bộ quy trình sản xuất.

Nhờ ứng dụng công nghệ, nhiều công đoạn trong sản xuất nông nghiệp được tự động hóa, góp phần giảm chi phí lao động, tiết kiệm vật tư đầu vào và hạn chế phát thải. Các hệ thống giám sát môi trường đất, nước và không khí theo thời gian thực giúp người sản xuất đưa ra quyết định chính xác hơn, tránh lãng phí tài nguyên.

Đặc biệt, AI đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong cơ cấu lao động nông nghiệp. Các nghiên cứu cho thấy sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn thúc đẩy hình thành các kỹ năng mới, các việc làm xanh và mô hình sản xuất bền vững.

Diễn giả chia sẻ tại hội thảo.

Bên cạnh đó, việc số hóa dữ liệu sản xuất còn giúp tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp ngành nông nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Nhân lực chất lượng cao – nền tảng cho phát triển bền vững

Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao. Các chuyên gia nhận định, trong tiến trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, nguồn nhân lực chính là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của quốc gia cũng như doanh nghiệp.

Hiện nay, một trong những thách thức lớn của Việt Nam là sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế xanh. Lao động phục vụ cho các lĩnh vực xanh mới chiếm tỷ lệ khiêm tốn, trong khi nhu cầu nhân lực có kỹ năng số, kỹ năng công nghệ và hiểu biết về phát triển bền vững đang gia tăng nhanh chóng.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, nhu cầu về kỹ sư công nghệ sinh học, chuyên gia dữ liệu nông nghiệp, kỹ thuật viên vận hành hệ thống tự động hóa hay chuyên gia quản lý chuỗi cung ứng xanh ngày càng lớn. Đây là những vị trí đóng vai trò quan trọng trong việc đưa công nghệ vào thực tiễn sản xuất và nâng cao hiệu quả quản lý.

Theo các chuyên gia, nhân lực xanh không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải có tư duy phát triển bền vững, khả năng đổi mới sáng tạo và kỹ năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đồng thời yêu cầu “số hóa” và “xanh hóa” đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết của các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Liên kết đào tạo, doanh nghiệp và nông dân

Để phát triển nguồn nhân lực phục vụ nông nghiệp xanh, nhiều ý kiến cho rằng cần tăng cường sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và người nông dân.

Các chương trình đào tạo cần được cập nhật theo hướng tích hợp công nghệ số, công nghệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và quản trị bền vững. Đồng thời, cần đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn nhằm giúp người dân tiếp cận các kỹ thuật canh tác tiên tiến, từng bước thích ứng với mô hình sản xuất hiện đại.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua việc hỗ trợ thực hành, chuyển giao công nghệ và xây dựng các chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tiễn. Đây là giải pháp quan trọng để rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế sản xuất, đồng thời tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong tương lai.

Hướng tới nền nông nghiệp phát thải thấp

Chuyển đổi sang nông nghiệp xanh không chỉ là yêu cầu từ thị trường mà còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh lương thực lâu dài. Trong hành trình đó, công nghệ hiện đại và nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò như hai trụ cột không thể tách rời.

Việc đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực xanh sẽ tạo nền tảng vững chắc để ngành nông nghiệp Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng, giảm phát thải và phát triển bền vững. Đây cũng là con đường để nông nghiệp Việt Nam từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn trong giai đoạn mới.

Bảo Tiến